اسناد لانه جاسوسی آمریکا - دانشجویان مسلمان پیرو خط امام - الصفحة ٣٥٠ - تغییر جهت برنامه خرید تسلیحات نظامی برای ارتش ایران
قبال احتمال خرید از اتحاد شوروی روشن کند. جزییات این جنبه از روی تأمل نامشخص گذارده شد. در
حوزه این محدودیت، ما آماده مذاکره تمام اقلام نظامی به استثناء ناوشکن که در گزارش پترسون آمده
بودند، بودیم. اینک ما پیشنهاد می کنیم که ایران بتواند دو اسکادران اف ٤ از «تولید جدید» بخرد، مثلاً در
تاریخ جلوتر ولی تقلیل چشمگیری در قسمت داده نشد. از طرف دیگر توافق قیمتی بسته بشود تا
هزینه های (عرضه و تقاضا) برگردانهای هواپیماهای هاوک رفع شود. از همه مهمتر ایالات متحده هنوز
می خواست اعتبار ٢٠٠ میلیون دلاری را (با نرخ ٥ تا ٦ درصد) در بخشهای ٥٠ میلیون دلاری ارائه دهد
که این امر واریز کردن بهای هر دو اسکادران اف ٤ را غیر ممکن می ساخت. همچنین هر بخش هم به
نتیجه بررسی سالیانه تحت یادداشت تفاهم ١٩٦٤ متکی خواهد بود. (آمریکا ٢٣١٨٣).
این شرط دومی از همه ظریف تر بود، مخصوصا به این علت که دستورات، (آمریکا ٢٣١٣٤) (تفاهم)
عبارتی بدین مضمون را در متمم یادداشت، اقتضا می کرد که «به شرط نتایج دو جانبه رضایتمندانه که در
تجدید نظر بررسی سالیانه انجام می گیرد، تصمیمات قرار بود که با رضایت دو جانبه باشد. ولی این آمریکا
را چنان نشان می داد که می خواهد آنچه را که می بایست، به شرطی برای تحقق سالیانه با یکدیگر باشد
تبدیل کند»، چیزی که حریصانه به آن قاپ زده شده و به وسیله آن اقتصاددانان ایالات متحده با استفاده از
نوعی حق وتو تشخیص می دهند که آیا ایران بیش از حد خود را محتاج می داند یا نه. از آنجایی که ما با این
وضع می توانستیم اگر بخواهیم شرط «بررسی سالیانه» توافق نامه ١٩٦٤ را بدین نحو تفسیر کنیم، به نظر
می رسید که تجدید نظر پیشنهادی بی جهت باعث ضرر بود، و سفارت درخواست کرد (تهران ٥٧٠) که
«این حساس ترین جانبه است و مستلزم استفاده ایران از حق حاکمیت خود است که چه چیزی را در راه
دفاع خود بدهد.
مذاکره کردن بر سر این نکته... بی جهت مشوق برانگیخته شدن خواهد بود. حتی اگر شاه به دلایل
تاکتیکی بخواهد اصلاح پیشنهادی را بپذیرد. باز هم مسئله موجب دشمنی عمیق خواهد بود و تخم اشکال
را در آینده خواهد کاشت. وزارتخانه موافقت کرد که مسئله می تواند شفاها عنوان شود (آمریکا ٢٣٩٩١)،
و بدین وسیله از یک انفجار عمده حتمی اجتناب ورزید.
موضع جدید ایالات متحده در ١٠ اوت توسط سفیر مایر و معاون قائم مقام وزارت دفاع هوپز به اطلاع
شاه رسانیده شد. مطابق دستورات، از بین نکات بر ادامه اهمیتی که ما برای بررسی سالیانه قائل می شویم
تأکید کرد. هم چنین توضیح داده شد که ما نگران این هستیم که سفارشات ایران بیش از اندازه باشد و اینکه
تدارکات در حوزه اعتبار ٢٠٠ میلیون دلاری تحت تأثیر محتوای خریدهای نظامی بخشی از کشورهای
جهان سوم قرار بگیرد. نکات بسیار زیاد دیگری نیز مورد اشاره قرار گرفتند. شاه صمیمی بود و گفت در
عین اینکه شورویها به روی آوردن او «در کل» پاسخ مثبت داده بودند، «نمی خواست از ما پنهان کند که آنها
چندان اشتیاقی نشان ندادند.» او عقیده خرید تعدادی سام از روسها را کنار نگذاشته بود و هنوز اظهار
می داشت که می شود آنها را با تجهیزات پیشرفته آمریکایی در کنار داشت. اما تحت تأثیر این بحثها قرار
گرفته بود که می تواند کاملاً فکر موشکهای زمین به هوا را، چه هاوک و چه اس A ٢ را کنار گذارد، و
اشاره کرد که موشکهای نوع دوم در جنگهای ویتنام عدم کارایی خود را نشان دادند.
از طرف دیگر وی مصمم بود که چیزی از شوروی بخرد و از «مقداری توپ ضد هوایی، نفر بر زرهی و
کامیون» نام برد. از قرار معلوم اینها در دسته ای هستند که فراهم آوردن اقلام «اساسی، پیشرفته و حساس»