اسناد لانه جاسوسی آمریکا - دانشجویان مسلمان پیرو خط امام - الصفحة ٣٤٢ - تغییر جهت برنامه خرید تسلیحات نظامی برای ارتش ایران
احتمالاً» دو اسکادران از هواپیماهای جنگنده مدرن بود، مثلاً، تغییر هواپیماهای موجود از اف ٥ الف به
اف ٤ سی، یا هواپیماهای پیشرفته تر دیگر (خلاصه NEMCONدر تهران٩).
در آن هنگام تصور می رفت که یادداشت تفاهم جدید اقدام برجسته ای در جهت حفظ موقعیت ایالات
متحده می باشد، و اینکه جاه طلبیها و عدم رضایتهای شاه صرفا ناشی از بخشی از آرزوی همیشگی او
برای دست یافتن به سلاحهای نظامی پیشرفته تر است. ولی از دیدگاه کنونی به گذشته می توان مشاهده کرد
که شاه ایران از همان هنگام امضاء قرار داد، احتمالاً در جستجوی راههایی بود تا هرچه زودتر با ظاهری
موجه از این محدودیتها رهایی یابد. او به طرزی فزاینده نگران «خطر ناصر» بود و می ترسید که در صورت
درگیر شدن با جمهوری متحده عربی (مصر) ایالات متحده به کمک وی نشتابد، و این نگرانی هنگامی
افزایش یافت که جمهوری متحده عربی در پاییز ١٩٦٤ قوای خود را به عراق اعزام نمود. یک سال بعد با
پیش آمدن بحران هند و پاکستان نگرانی وی آهنگ تازه ای به خود گرفت.
٣ اخطار نسبت به مشکلات آینده: در خلال بحران هند و پاکستان در اواخر ١٩٦٥ و متعاقب آن، شاه
چندین بار در گفتگوهای خود از پاکستان به عنوان نمونه کشوری یاد نمود که هنگام گرفتاری با یک
همسایه غیر کمونیست از طرف ایالات متحده رها و حتی مجازات گردید. از ایالات متحده گله دارد که با
ایران «به عنوان یک مستعمره» رفتار می کند، از بهبود اقتصادی کشورش اظهار غرور می کند، و
توصیه های متخصصین امور اقتصادی را که معتقد است در عمل غلط از آب در آمده اند، (یعنی، گزارشهای
بررسی سالیانه) بی ارزش می داند، و از شرایط متداول برنامه نظامی آن موقع، مخصوصا بهره تعیین شده
برای اولین اعتبار ٢٠٠ میلیون دلاری که برای سال قبل در نظر گرفته شده است، شکایت دارد. شاه
مخصوصا اظهار کرد که قضاوت درباره احتیاجات واقعی ایران بهتر است در تهران انجام گیرد و اضافه کرد
که اگر تصمیم بگیرد که برخی اقلام دیگر تسلیحات نظامی مورد نیاز است: «شما نمی توانید ما را متوقف
سازید.» او همچنین اخطار کرد که ایالات متحده نباید اجازه بدهد که مسئله تدارک نظامی« به یک معامله
کارخانه ذوب آهن دیگر تبدیل شود» اولین تهدید آشکار که ممکن است به اتحاد شوروی روی بیاورد
(تهران ٦٠٩). سفیر کوشش کرد تا توجه شاه را به منافعی که ایران از توافقنامه های ١٩٦٢، ١٩٦٤ به دست
می آورد، متوجه سازد و او را وادار کرد که به اهمیت ادامه آنها اذعان نماید. در تفسیری که در آن موقع به
واشنگتن ارسال شد، سفیر گفت که مسئله نرخ بهره در قسمت بعدی موافقت نامه ١٩٦٤ یک مشکل اصلی
به نظر می رسد، «اگر یک ٤% تعیین کنیم، حرکت شاه را برای خرید تسلیحات نظامی از جای دیگر کند
خواهد کرد (ولی متوقف نخواهد کرد). اگر بر روی نرخ ٥% تکیه کنیم خرید از جای دیگر تشدید خواهد
شد (تهران ٦١١).
٤ اخطار نوامبر ١٩٦٥: بدون اطلاع یا مشورت قبلی هیئت مستشاری نظامی آمریکا، شاه در ٩
نوامبر ١٩٦٥ به دولت دستور داد تا لایحه ای را به مجلس ببرند که به موجب آن دولت بتواند ٢٠٠ میلیون
دلار دیگر صرف خرید تسلیحات نظامی کند. این عمل نخستین اخطار عمومی شاه به ایالات متحده بود
که از این پس می خواهد نسبت به احتیاجات نظامی خود به طور یک جانبه تصمیم بگیرد. در گفتگوهای
متعدد، روشن شد که شاه خصوصا نگران این بود که کشورهای مختلف عربی هواپیماهای مافوق صوت
(مخصوصا میگ ٢١) به دست آورده اند و مصمم بود «بر اساس بهترین سلاح و بهترین قیمت موجود
صرفنظر از کشور مورد نظر» هواپیمای پیشرفته تر و وسائل دفاع هوایی خریداری کند (تهران ٧٠٢). در