اسناد لانه جاسوسی آمریکا - دانشجویان مسلمان پیرو خط امام - الصفحة ٨٠٨ - بدبینی در مورد ثبات ایران
سند شماره ٦٢
وزارت امورخارجه
محرمانه
تاریخ: ٤ اکتبر ١٩٧٨ ١٢ مهر ١٣٥٧
یادداشت
از: تئودور. اچ. موردن (مشاور هیئت برنامه ریزی سیاسی)
به: آقای پاول کریسبرگ
آقای آرنولد رافل
آقای پتر ویلسون
آقای فیلیپ کاپلان
موضوع: بدبینی در مورد ثبات ایران
خلاصه: یک مقام جوان و... ایرانی (رجوع شود به ورقه جدا شده) که اخیرا از تهران بازگشت تصویر
شومی از عدم ثبات در این کشور به دنبال تصویب حکومت نظامی و آتش سوزی سینما ترسیم کرده است.
این مرد که معمولاً رو به ترقی به نظر می رسید، به طور روشنی از شکننده بودن رژیم تکان خورده بود در
زیر ملاحظات و تجزیه و تحلیل او از اینکه چه نوع سیاست هایی برای برقراری ثبات در میان مدت، لازم
است ارائه می شود.
١ شکننده بودن رژیم در ایران در مطبوعات غربی و از سوی مقامات ارشد آمریکایی به طور
چشمگیری... گرفته شده است (نمونه ها ذکر شده است) نیاز غرب به شاه نیروی آمریکاییها را در مقابل
این واقعیت که سیستم ایران با وزارتخانه عریض و طویل و تسلیحات مدرن و صنایع نمایشی یک صدف
توخالی است، نابینا کرده است.
٢ در پایان ماه اوت و دو هفته... ماه سپتامبر بلندمرتبه ترین اعضای حکومت ایران (در سطح کابینه و
بالاتر از آن) کاملاً فلج شده و در پشت پنجره های کرکره دار قدم می زدند، گویی مانند اعیان و اشراف در
انتظار احضار یک روبسپیر ناشناس برای رفتن به سوی گیوتین بودند.
٣ همه اشخاص در تهران به حالت عصبی از یک کودتای ارتشی صحبت می کنند. معذالک خطر
فوری از یک فرقه تازه به دوران رسیده در دستگاه ارتش نیست بلکه از، از دست رفتن مشروعیت تمامی
رژیم سرچشمه می گیرد که سربازان وفادار به آن از شلیک به سوی مردم عادی که در حال تظاهرات آیاتی
از قرآن را تلاوت می کنند خودداری می کنند و یا قاطعانه علیه چنین دستوری عمل می کنند. این امر نفوذ و
اعتبار شاه را با قاطعیت بیشتری از توطئه های سرهنگ ها، از میان می برد و (برخلاف سرهنگ ها) حفاظی
برابر خود ندارد و در مقابل آن نمی توان نقشه ای طرح کرد.
٤ فشارهایی که ایران دچار آن است ناشی از تکان شدید فرهنگی نوسازی و انتظارات غلوآمیز
درباره رشد اقتصادی و واقعیت زیربنای ناچیز اجتماعی است، نزدیک ترین علت آشوب های ایران، ناشی
از هجوم سیل وار مهاجرین از دهات به حومه های پر جمعیت شهرها است.
طریقه کوتاه مدت پاسخگویی به شکوه های مردم این بوده است که وعده های بیشتری بدهند (مثلاً
وزیر آموزش و پرورش و عده ١٨٠٠٠ خانه برای معلمین داده است). این بدترین نتیجه قابل تصور