اسناد لانه جاسوسی آمریکا - دانشجویان مسلمان پیرو خط امام - الصفحة ٧٦٩ - افزایش فشار مذهبی بر دولت
سند شماره ٤٤
سری غیرقابل رؤیت برای خارجیان
شماره سند: ٧٨٩٠
تاریخ: ١٧ اوت ١٩٧٨ ٢٦/٥/١٣٥٧
از: سفارت آمریکا در تهران
به: وزارت امورخارجه واشنگتن، دی. سی.
گزارشگر: استمپل
موضوع: افزایش فشار مذهبی بر دولت
خلاصه: سخنرانی و فعالیت های اجتماعی در تهران روبه افزایش است، عوامل مذهبی برای سه روز
قتل حضرت علی (ع) در صدد تظاهرات بزرگی هستند، مذاکرات سری دولت ادامه داشته و رهبران
مذهبی لزوم تغییرات را بررسی می کنند. پایان خلاصه.
١ منبع ایرانی که شاهد عینی بوده ناآرامیهای جزئی متوالی را در جنوب تهران ظرف هفت تا ده روز
گذشته گزارش داده است. آیت اللّه ها در مساجد بزرگ بیشتر بر ضد دولت و در بعضی موارد ضد خارجی و
بخصوص ضد آمریکا شده اند. نتیجه اش تشکیل گروههای کوچک جوانان تازه بالغ تا بیست و چند ساله
شده است که شیشه ها را شکسته و در خیابانها اغتشاش به راه می اندازند. بدین ترتیب خشونت های
محدودی رایج گردیده است.
٢ اولین نشانه جدی حاکی از اینکه جمعیت های مساجد ممکن است حاضر به اجرای تظاهرات
باشند به دنبال جلسه دعای اول شب در ١٥ اوت پدیدار شد. جمعیت بزرگی از مسجد میدان شهناز با
اخطار معمولی پلیس متفرق نشده و مقامات را واداشتند تا تخت جمشید و جاده قدیم شمیران (نزدیک
سفارت) آنها را دنبال کردند. دولت در آن روز واحدهای نظامی را در نقاط حساس برای احتیاط مستقر
نمود.
تا آنجا که ما اطلاع داریم اتفاق بدی نیفتاده ولی پلیس همچنان در اطراف مساجد مستقر است تا پس
از اجتماع برای نماز اصلی با سرعت کافی جمعیت متفرق گردد. بازار تهران در روز ١٦ اوت بسته بود ولی
وجود سربازان برای متفرق کردن مردمی که از مسجد بازار بیرون می آمدند لازم شد.
٣ منابع نزدیک به جامعه روحانیت ما می گویند که برای تظاهرات ٢٦ ٢٤ اوت تظاهرات گسترده ای
برای مراسم سوگواری بسیار احساساتی امام علی طرح ریزی شده است. به قرار گفته یک منبع در بعضی
مساجد جنوب تهران لیست هایی برای دعوت به تحصن در جاده شاهنشاهی توزیع شده است. به ما خبر
داده اند که مسجد ارامنه(١) در نزدیک بازار یک هفته بسته بود.
٤ مذاکرات ضمنی میان رهبران مذهبی و دولت در هفته های اخیر به سرعت افزایش یافته، آیت اللّه
شریعتمداری به خبرگزاری فرانسه گفته که مردمش ضد کمونیسم بوده و شاه بایستی با مردم صحبت کند.
شریعتمداری از عملکرد دولت در تظاهرات شیراز نیز با حکومت نظامی در اصفهان مخالفت ورزید. او به
نیابت پیروانش قویا فعالیت های خشونت آمیز را مردود شمرد اما گفت دولت برای مردم بایستی بیشتر
عمل کند.
١- منظور از مسجد ارامنه به احتمال زیاد ٬ ”کلیسا“ می باشد. مترجم.