خودکم‌بين
هر روز که از کوچه و خيابان مي‌گذري، با آدم‌هايي مواجه مي‌شوي که دست‌شان به سوي مردم دراز است. حسي که در وجود اين‌هاست باعث شده که راحت تمرين گدايي کنند. اين جور آدم‌ها مي‌توانند گداهاي سر کوچه و خيابان باشند، يا اين‌که آدم‌هايي باشند که در وجود، چنين حس گدايي را دارند. مهم نيست در چه لباسي باشند. مهم اين است که حسي به نام حقارت در وجودشان است که از آن‌ها آدم‌هاي تابع، رام و حقير ساخته است. حسي که باعث مي‌شود به خاطر آن دست به سوي هر کسي دراز کني. حسي که مانع انجام کارهاي بزرگ مي‌شود.
حقارت
خود کم‌بيني، نتيجه‌ي احساس حقارت است که باعث مي‌شود انسان، توانايي‌هاي بالقوه‌ي خودش را دست‌کم بگيرد. اما مهم اين است که اين حس از کجا مي‌آيد؟ و چه‌طور رفعش کنيم؟ احساس حقارت يعني اين‌که يک نفر حس کند در برابر ديگران کوچک است و خودش را دست‌کم بگيرد.
مشخصات آدم‌هاي خود‌کم‌بين
والدين بيش از حد سخت‌گير يا بيش از حد آسان‌گير، تحت‌تأثير نظر اطرافيان، مشکلات جسمي واقعي، بي‌احترامي به ديگران، دهن‌بين، منزوي، رقابت‌گريز، انتقادناپذير، توهم توطئه.
چاره چيست؟
نگاه و معيارتان را عوض کنيد!
براي خودتان دست بزنيد!
از متخصصان کمک بگيريد!
نتيجه‌ي جبن
ضعف نفس و خود کم‌بيني، صفتي است که موجب عجز و ناتواني از تحمل حوادث مي‌شود و اين صفت از نتايج جبن و از صفات خبيثه به شمار مي‌رود و ملازم است با ذلت و خواري و کناره جستن از کارهاي بزرگ و عالي، و مسامحه در امر به معروف و نهي از منکر، و اضطراب و تزلزل به اندک چيزي از بلاها و امور ترس‌آور.
علم اخلاق اسلامي، ص٣١٩.
از نگاهي ديگر
عزّت براي خدا و پيغمبر او و مؤمنان است؟
منافقون، ٨
خداي‌- تبارک و تعالي‌- اختيار هر کاري را به مؤمن داده است؛ ولي به او اختيار نداد که خويش را ذليل و بي‌قدر کند.
امام صادق(ع) (١)
به اندک بسنده کنيد و تن به خواري ندهيد.
امام علي(ع) (٢)
مرگ آري، اما پستي و خواري هرگز و به اندک بسنده کردن آري، اما دست سوي اين و آن دراز کردن هرگز.
امام علي(ع) (٣)
مرگ باعزت بهتر از زندگي ذلت‌بار است.
امام حسين(ع) (٤)
هيچ خواري و خفتي مثل خواري و خفت طمع نيست.
امام باقر(ع) (٥)
کسي که از گرفتاري خود پرده بردارد، به خواري تن داده است.
امام علي(ع) (٦)
حکايت

- شايسته نيست که مؤمن خود را خوار سازد.
مرد وقتي که اين جمله‌ي زيبا را از زبان امام صادق(ع) شنيد، پرسيد:«سرورم، چگونه مي‌شود که مؤمن خود را خوار مي‌سازد؟»
امام صادق فرمود:«دست به کاري مي‌زند که توانش را ندارد و بدين‌سان خود را خوار و سرافکنده مي‌کند.»(٧)

پي‌نوشت‌ها
١. گزيده‌ي ميزان‌الحکمه، ص٢١٩، ح٢٣٨٣.
٢. غررالحکم، ح٣٦٢.
٣.نهج‌البلاغه، حکمت ٣٩٦.
٤. بحارالانوار، ج٧٥، ص١٤٢، ح٢.
٥. تحف‌العقول، ح٢٨٦.
٦. تحف‌العقول، ح٢٠١.
٧. گزيده‌ي ميزان‌الحکمه، ص٢١٩، ح٢٣٨٤.