لقاي الهي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢١ - چيستي و چگونگي حرکت

وجود چنين برداشتي از ظاهر آيه كه با واقعيت آن مبني بر اين كه ديدار الهي ويژه اولياي اوست، سازگاري ندارد، بحث‌هاي زيادي را به دنبال داشته است. از جمله اين كه، تلاش شده ظاهر آيه توجيه گردد. کساني که داراي گرايش‌هاي عرفاني هستند ديدار با خدا را به معناي عرفاني‌اش که ويژه اولياي اوست دانسته و گفته‌اند گرچه در جمله «يا ايها الانسان» خطاب متوجه همه انسان‌هاست؛ ولي نه همه آن‌ها، بلكه تنها اولياي برگزيده خداوند به ديدار پروردگار خويش نايل مي‌گردند. چنان‌که خليفه الله بودن را براي نوع انسان مي‌دانند، در حالي كه همه انسان‌ها خليفه الله نيستند و ممکن نيست ستمگران عالم؛ همچون شمر و يزيد در اين مقام باشند. پس کلمه «الانسان» اطلاق ندارد و «الف و لام» در آن براي اطلاق نيست تا جنس انسان را شامل شود. بلکه از کلمه «الانسان» طبيعت مهمله انسان، بدون توجه به تعداد و نفرات انسان‌ها، منظور است و طبيعت مهمله انسان که در خارج، در اولياي خاص خدا تعين پيدا مي‌کند به کمال لقاي الهي خواهد رسيد؛ اما اين توجيه و تفسير با ظاهر خطاب در آيه سازگار نيست و آيه ظهور در مخاطب بودن همه انسان‌ها در همه زمان‌ها دارد و چگونه ممکن است مخاطب آيه همه انسان‌ها باشند، آن وقت از بين آنان افراد انگشت‌شماري به ديدار خداوند برسند؟ براي روشن شدن مطلب لازم  است که به بررسي و تأمّل در دو واژه «کدح» و «لقا» بپردازيم.

چيستي و چگونگي حرکت

گفتيم «کدح» گونه‌اي ويژه از سير و حرکت است و در آن جنس حرکت