لقاي الهي - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٥ - منشأ حرکت در نظريه حرکت جوهريه
شده که با نظريه حرکت در جوهر سازگار ميباشد؛ اما در ميان فلاسفه اسلامي، مرحوم صدرالمتألهين حرکت در جوهر را تصحيح و دلايل متعددي بر وجود آن اقامه کرد و از آن به بعد مسأله حرکت جوهريه در ميان فلاسفه اسلامي شهرت يافت.
بر اساس نظريه حرکت جوهريه، حرکت تنها به اعراض اختصاص ندارد و جوهر و ذات اشيا نيز داراي حرکت هميشگي و پيوسته هستند؛ به تعبير ديگر، جوهر اشيا داراي عمري مشخص ميباشد و نوبهنو شدن اجزاي اشياء و خروج اشياء از قوه به فعل و به فعليت رساندن استعدادهاي نهفته در خويش، همان تغيير تدريجي و حرکت است، پس همواره در ذات و جوهر هر موجود مادي حرکت و تغيير رُخ ميدهد و آن موجود براي تغيير هميشگي و تبديل قوهها و استعدادهاي خويش، پيوسته نيازمند خداوند است. چنان نيست که خداوند موجودي را بيافريند و آن موجود از آن پس نيازي به خداوند نداشته باشد، بلکه خداوند پيوسته به آن موجود وجود افاضه ميکند و آن موجود براي بقاء، تداوم وجود و فعليت بخشيدن به قوهها و استعدادهاي خويش نيازمند خداوند است.
اهميت اين کشف بزرگ صدرالمتألهين و ارائه نظريه حرکت جوهريه و بسط و شرح آن در فلسفه، از کشف اتم در فيزيک بيشتر است. نظريهاي که ثابت ميکند موجودات مادي هميشه در تغيير و نوبهنو شدن هستند و وجود آنها در «آن» پيشين غير از وجود آنها در «آن» بعد است. البته برخي تلاش کردهاند اين نظريه را بر نظريه «بُعد زمان» در