از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت شده است كه فرمودند: «اعداء عدوك نفسك التى بين جنبيك‌»؛ دشمن‌ترين دشمن تو نفس تو است كه تمام وجودت را فرا گرفته است.[١]

حضرت على عليه السلام فرمود: «هر كس نفس خود را در شهواتش اطاعت كند به هلاكت خود كمك نموده است».[٢]

ب. شيطان‌

«إِنَّ الشَّيْطانَ كانَ لِلْإِنْسانِ عَدُوًّا مُبِيناً»؛[٣] همانا شيطان براى انسان دشمنى آشكار است.

اميرالمؤمنين على عليه السلام فرمودند: «لاعدو يحاربه اعدى كن ابليس‌»؛ انسان در جنگ، با دشمنى كينه‌توزتر از شيطان روبه‌رو نيست.[٤] قرآن كريم نيز تصريح مى‌كند كه شيطان را دشمن خود بگيريم.

اميرالمؤمنين على عليه السلام در نهج‌البلاغه ضمن هشدار به دشمنى شيطان براى انسان مى‌فرمايند: «اى بندگان خدا از دشمن خدا پرهيز كنيد خدايى كه شما را از دشمنى شيطان پرهيز داد.» (همان) شيطانى كه به صورت پنهان در سينه‌ها راه مى‌يابد به طور آهسته در گوش‌ها راز مى‌گويد گمراه و پست بوده و با وعده‌هاى دروغين و آرزوهاى آن شما را به انتظار مى‌گذارد.

اى بندگان خدا از دشمن خدا پرهيز كنيد مبادا او (شيطان) شما را به بيمارى خود (حسد، خودپرستى و تكبر) مبتلا سازد. او گناهان را نزد شما زينت مى‌دهد و گناهان بزرگ را (براى شما) كوچك مى‌شمارد و آرام آرام‌

[١] - بحارالانوار، ج ٧٠، ص ٢٤

[٢] - غررالحكم، ص ١٨٨

[٣] - سوره اسراء، آيه ٥٣

[٤] - بحارالانوار، ج ٢٤، ص ٣٨٦