احوال وآثار محمد بن جرير طبرى ( فارسي ) - شهابی، علی اکبر - الصفحة ٨٣

اجماع آنان در اينكه مسلمان مىتوانند مشركان را تير باران كنند هر گاه در ميان مشركان مسلمانانى اسير و يا كودكان و زنان نباشند .
اختلاف آنان درين مسئله كه اگر با مشركان كودكانى از كودكان مسلمانان و يا اسرائى از مسلمانان باشند . و همچنين در موردى كه ممكن باشد تير به كسانى بخورد كه قتل آنان عمداً جايز نيست .
اختلاف آنان درين موضوع هر گاه مسلمانان با مشركان در جنگ باشند .
اجماع آنان در اينكه كشتن مشركان محارب جائز است الخ [١] طبرى درين كتاب از بيان عقيدهء خود خوددارى كرده است زيرا مذهب و عقيدهء خود را در كتاب ديگرش بنام لطيف القول ذكر كرده است .
كتاب اختلاف نخستين تأليف طبرى است و خود وى بسيار ميگفته است :
« براى من دو كتاب است كه هيچ فقيهى بى نياز از آن دو نيست : يكى الاختلاف و ديگرى اللطيف . » . كتاب مذكور در حدود سه هزار ورق بوده است .
اين كتاب باهتمام و تصحيح مستشرق آلمانى ژوزف شاخت JosepheSchacht در ليدن بسال ١٩٣٣ چاپ شده است .
٤ - كتاب لطيف القول فى احكام شرائع الاسلام . اين كتاب شامل مجموع عقايد و آراء مخصوص محمد بن جرير طبرى است كه پيروان و اصحاب او بر آنها اعتماد و استناد دارند . چنانكه خود طبرى نيز گفته است اين كتاب از آثار بسيار نفيس و سودمند او مىباشد . هر كس بدقت و تحقيق اين كتاب را مطالعه كند ، اذعان مىكند كه در ميان كتب فقها كمتر كتابى از حيث اشتمال بر اصول و امهات عقيده و مذهب به خوبى و نفاست اين كتاب نوشته شده است .
ابو بكر بن راميد گفته است : تاكنون كتابى دربارهء مذهب و عقايد مانند كتاب طبرى كه دربارهء عقايد و مذهب خود نوشته ، تأليف نشده است .
اين كتاب نسبت بكتاب اختلاف كتب و ابواب ذيل را اضافه دارد :

[١] نقل از كتاب اختلاف الفقهاء چاپ ليدن . )