احوال وآثار محمد بن جرير طبرى ( فارسي ) - شهابی، علی اکبر - الصفحة ٥٤ - گفتار مورخان و دانشمندان دربارهء تاريخ طبرى

گفتار مورخان و دانشمندان دربارهء تاريخ طبرى كتاب تاريخ طبرى از جمله كتب پر ارزش و سودمندى است كه از زمان تأليف تاكنون همواره ارزش و مقام خود را حفظ كرده و مورد توجه و استناد و استشهاد دانشمندان و مورخان بوده است . مورخان اسلام و غير اسلام در تمام اين مدت كه متجاوز از هزار سال مىشود از كتاب مذكور استفاده نموده و آن را مرجع و مأخذ خود قرار داده‌اند .
مسعودى در مقدمهء كتاب نفيس و پرارزش خود بنام مروج الذهب پس از نام بردن جمع بسيارى از مورخان و شمردن كتب هر يك از آنان با ذكر مزايا و اختصاصات آنها چنين مينويسد :
« . . . و اما تاريخ ابو جعفر طبرى كه برترى بر كتب ديگر تاريخ دارد و افزونتر از آنهاست ، جامع انواع خبرها و آثار و حاوى اقسام فنون و علوم مىباشد .
اين كتاب داراى محسنات و فوايد زياد است و نفعش به تمام طالبان و پژوهندگان تاريخ و آثار گذشتگان ميرسد . مؤلف اين كتاب فقيه عصر و زاهد و پرهيزكار زمان خود بوده است و علوم فقهاء و دانشمندان شهرها و اخبار محققان سير و آثار بوى منتهى گرديده بوده است . . . » [١] مورخ علامه ابو الحسن على بن ابو الكرم معروف به ابن اثير جزرى در مقدمه كامل التواريخ خود نوشته است :
« . . . و ابتدا كردم بتاريخ بزرگ تأليف امام ابو جعفر طبرى زيرا كتاب مذكور در نزد عموم محققان مورد اعتماد و در موارد اختلاف محل رجوع مىباشد . . .
و من از ميان همگى مورخان بطبرى اعتماد كردم زيرا وى از روى حق و صواب درين فن پيشوا و از روى حقيقت و واقع جامع علوم و فنون مىباشد . . . » [٢]

[١] مروج الذهب مسعودى چاپ پاريس
[٢] كامل التواريخ ابن اثير جلد اول چاپ مصر