احوال وآثار محمد بن جرير طبرى ( فارسي )
(١)
ديباچه
١ ص
(٢)
روش تحصيلى و زندگانى علمى و اخلاق و رفتار طبرى
١٠ ص
(٣)
آغاز دوران تحصيلى و چگونگى فرا گرفتن علوم و آداب
١١ ص
(٤)
فروتنى طبرى با مقام شامخى كه داشت و كوشش دائمى او در زياد كردن معلومات خود
١٤ ص
(٥)
مقام علمى و وسعت معلومات و اطلاعات طبرى
٢٤ ص
(٦)
طبرى در تمام علوم زمان خود دست داشت
٢٦ ص
(٧)
خوى و خلق شخصى و روش و رفتار اجتماعى طبرى
٢٨ ص
(٨)
شعر طبرى
٣٤ ص
(٩)
رعايت حفظ صحت و آداب غذا خوردن طبرى
٣٦ ص
(١٠)
مذهب و معتقدات محمد بن جرير طبرى
٣٧ ص
(١١)
نقل عقايد ديگران دربارهء مذهب و معتقدات طبرى
٤٠ ص
(١٢)
آغاز پيدايش تاريخ عمومى در ميان مسلمانان
٤٩ ص
(١٣)
ارزش تاريخ طبرى و چگونگى جمع آورى مطالب آن
٥١ ص
(١٤)
گفتار مورخان و دانشمندان دربارهء تاريخ طبرى
٥٤ ص
(١٥)
مروزان فرمانده ايرانى از جانب هرمز در يمن
٥٧ ص
(١٦)
وسعت كشور ايران در زمان خسرو پرويز و شكوه و جلال دربار او و سبب زوال سلطنتش
٥٩ ص
(١٧)
ذكر آن چيزها كه ملك پرويز را بود
٦٢ ص
(١٨)
« گريختن پرويز از مدائن »
٦٥ ص
(١٩)
تسلط حبشيان بر يمن و كمك خواستن مردم يمن از انوشيروان
٦٩ ص
(٢٠)
ورود سيف بن ذى يزن ببارگاه انوشيروان
٧٠ ص
(٢١)
راى زدن انوشيروان با مرزبانان و وزيران دربارهء كار يمن
٧١ ص
(٢٢)
پياده شدن لشكر ايرانى با فرمانده خود در خاك يمن
٧٢ ص
(٢٣)
كشته شدن پسر فرمانده ايرانى بدست حبشيان
٧٣ ص
(٢٤)
آغاز جنگ ايرانيان با حبشيان و دلاورى و فداكارى شگفتانگيز « وهرز » فرمانده ايرانى و پيروزى ايرانيان
٧٤ ص
(٢٥)
كشته شدن فرمانده حبشيان به تير فرمانده ايرانى
٧٥ ص
(٢٦)
2 - تفسير بزرگ طبرى و گفتار بزرگان دربارهء آن
٧٨ ص
(٢٧)
چگونگى تأليف تفسير بزرگ
٧٩ ص
(٢٨)
ترجمهء فارسى تفسير طبرى
٨٠ ص
(٢٩)
3 - كتاب اختلاف علماء الامصار فى احكام شرائع الاسلام ، مشهور به كتاب اختلاف الفقهاء
٨٢ ص
(٣٠)
4 - كتاب لطيف القول فى احكام شرائع الاسلام
٨٣ ص

احوال وآثار محمد بن جرير طبرى ( فارسي ) - شهابی، علی اکبر - الصفحة ١٣ - آغاز دوران تحصيلى و چگونگى فرا گرفتن علوم و آداب


و نواحى نزديك آن بوده و بيشتر علوم خود را در آنجا از محمد بن حميد رازى [ ١ ] فرا گرفته بوده است . خود طبرى روش تحصيل و چگونگى حاضر شدن در مجلس درس استاد را در رى بدين گونه نوشته است : نزد محمد بن حميد رازى كتابت حديث ميكرديم و او در شب چندين بار بنزد ما مىآمد و از آنچه در روز نوشته بوديم سؤال ميكرد و باز آنها را بر ما فرا ميخواند . همچنين رهسپار مجلس درس احمد بن حماد [ ٢ ] دولابى [٣] ميشديم و وى در يكى از دهات رى ساكن بود كه مسافتى تا شهر فاصله داشت پس از فراگرفتن درس او باز ميگشتيم و در راه همچون ديوانگان ميدويديم تا خود را بمجلس درس ابن حميد در سر وقت برسانيم .
نوشته‌اند كه طبرى متجاوز از صد هزار حديث [٤] از ابن حميد فرا گرفت و آنها را نوشت .


[ ١ ، ٢ ] هر دو از علما و فقهاى بزرگ بوده‌اند ولى ترجمهء زندگى آنان به نظر نرسيد . ابن النديم در كتاب الفهرست از محمد بن حميد رازى نام ميبرد و او را از شيوخ و اساتيد بزرگ طبرى ميداند از آنچه در همين رساله نيز بطور اختصار ذكر شده است جلالت قدر آن دو روشن مىشود
[٣] دولاب نام چندين محل بوده است از آن جمله قريه‌اى است كه نزديك شهر قديمى رى قرار داشته و تاكنون به همين نام باقيمانده است . فعلا در داخل تهران در قسمت شرقى شهر قرار دارد . علما و بزرگان زيادى از دولاب برخاسته‌اند كه در تاريخ بنام دولابى مشهور شده‌اند .
[٤] شايد بعضى از طلاب علم و دانشجويان امروز اين موضوع را كه يك تن صد هزار حديث نوشته باشد و يا در همين حدود احاديث با ذكر سند و تعيين اسامى راويان از بر داشته باشد دور از عادت و طبيعت بدانند ولى وقتى بتراجم و شرح احوال دانشمندان و فقهاى سلف مراجعه شود بتواتر نظير اين موضوع در شرح احوال آنان ديده مىشود . چنانكه امروز بيشتر اعتماد و اطمينان دانشمندان و دانشجويان بوسايلى از قبيل يادداشت كردن مطالب و استنساخ و چاپ كردن آنهاست ، در قديم چون اين وسائل در دست نبود تمام اعتماد و توجه بقوهء حافظه بود . ازينرو شعراى درجهء اول براى خود راوى داشتند كه تمام اشعار آنان را از بر ميخواند بسيارى از مردم خطبه‌ها يا قصيده‌هاى طولانى را كه در مجلسى خوانده ميشد در همان بار اول حفظ ميكردند .