احوال وآثار محمد بن جرير طبرى ( فارسي ) - شهابی، علی اکبر - الصفحة ٧٨ - ٢ - تفسير بزرگ طبرى و گفتار بزرگان دربارهء آن

شيرانى هستند كه در بيشه‌ها ، بچه شيران پرورش ميدهند ! در تيراندازى مانند ندارند و تير آنان خطا نميكند .
اى شاهنشاه ، تو شيرى را بسوى دشمنان فرستادى كه آنان را در هم شكست و در روى زمين پراكنده كرد اينك ، گوارا باد به تو تاج شاهى يمن ، بر اورنگ غمدان [١] تكيه زن و آنجا را همچون كشور خود بدان . . . ! اينك سخن را دربارهء تاريخ گرانبهاى طبرى خاتمه ميدهيم و ببحث دربارهء تفسير نفيس و مشهور او و ذكر ساير مؤلفات وى ميپردازيم .
٢ - تفسير بزرگ طبرى و گفتار بزرگان دربارهء آن ازين پيش گفته شد كه تفسير بزرگ طبرى مسمى به « جامع البيان عن تأويل القرآن » مىباشد دانشمندان و محققان اسلامى ، اين اثر سودمند و نفيس محمد بن جرير را بهترين و بزرگترين آثار او دانسته‌اند .
ابو حامد اسفراينى كه يكى از دانشمندان و فقهاى بنام اسلام است دربارهء تفسير طبرى چنين گفته است :
« اگر كسى براى بدست آوردن تفسير طبرى به چين مسافرت كند كارى بزرگ نكرده است ! » .
سيوطى در كتاب اتقان گفته است :
« كتاب تفسير طبرى بهترين و بزرگترين تفسير است زيرا طبرى در آن كتاب گفته و روايات مختلف را مورد مطالعه و بررسى قرار داده و آنچه را صحيح بنظرش آمده انتخاب و همچنين دربارهء اعراب و قراآت بهترين اقوال را پيروى كرده است .
ازين جهت كتاب او بر كتب پيشينيان ترجيح دارد . » نووى گفته است : « تمام علماى اسلامى اتفاق دارند كه كتابى در تفسير مانند كتاب تفسير طبرى تأليف نشده است ! » [٢]

[١] غمدان بضم غ قصر ييلاقى و خوش آب و هواى ملوك حمير و يمن بوده است .
[٢] كشف الظنون .