احوال وآثار محمد بن جرير طبرى ( فارسي )
(١)
ديباچه
١ ص
(٢)
روش تحصيلى و زندگانى علمى و اخلاق و رفتار طبرى
١٠ ص
(٣)
آغاز دوران تحصيلى و چگونگى فرا گرفتن علوم و آداب
١١ ص
(٤)
فروتنى طبرى با مقام شامخى كه داشت و كوشش دائمى او در زياد كردن معلومات خود
١٤ ص
(٥)
مقام علمى و وسعت معلومات و اطلاعات طبرى
٢٤ ص
(٦)
طبرى در تمام علوم زمان خود دست داشت
٢٦ ص
(٧)
خوى و خلق شخصى و روش و رفتار اجتماعى طبرى
٢٨ ص
(٨)
شعر طبرى
٣٤ ص
(٩)
رعايت حفظ صحت و آداب غذا خوردن طبرى
٣٦ ص
(١٠)
مذهب و معتقدات محمد بن جرير طبرى
٣٧ ص
(١١)
نقل عقايد ديگران دربارهء مذهب و معتقدات طبرى
٤٠ ص
(١٢)
آغاز پيدايش تاريخ عمومى در ميان مسلمانان
٤٩ ص
(١٣)
ارزش تاريخ طبرى و چگونگى جمع آورى مطالب آن
٥١ ص
(١٤)
گفتار مورخان و دانشمندان دربارهء تاريخ طبرى
٥٤ ص
(١٥)
مروزان فرمانده ايرانى از جانب هرمز در يمن
٥٧ ص
(١٦)
وسعت كشور ايران در زمان خسرو پرويز و شكوه و جلال دربار او و سبب زوال سلطنتش
٥٩ ص
(١٧)
ذكر آن چيزها كه ملك پرويز را بود
٦٢ ص
(١٨)
« گريختن پرويز از مدائن »
٦٥ ص
(١٩)
تسلط حبشيان بر يمن و كمك خواستن مردم يمن از انوشيروان
٦٩ ص
(٢٠)
ورود سيف بن ذى يزن ببارگاه انوشيروان
٧٠ ص
(٢١)
راى زدن انوشيروان با مرزبانان و وزيران دربارهء كار يمن
٧١ ص
(٢٢)
پياده شدن لشكر ايرانى با فرمانده خود در خاك يمن
٧٢ ص
(٢٣)
كشته شدن پسر فرمانده ايرانى بدست حبشيان
٧٣ ص
(٢٤)
آغاز جنگ ايرانيان با حبشيان و دلاورى و فداكارى شگفتانگيز « وهرز » فرمانده ايرانى و پيروزى ايرانيان
٧٤ ص
(٢٥)
كشته شدن فرمانده حبشيان به تير فرمانده ايرانى
٧٥ ص
(٢٦)
2 - تفسير بزرگ طبرى و گفتار بزرگان دربارهء آن
٧٨ ص
(٢٧)
چگونگى تأليف تفسير بزرگ
٧٩ ص
(٢٨)
ترجمهء فارسى تفسير طبرى
٨٠ ص
(٢٩)
3 - كتاب اختلاف علماء الامصار فى احكام شرائع الاسلام ، مشهور به كتاب اختلاف الفقهاء
٨٢ ص
(٣٠)
4 - كتاب لطيف القول فى احكام شرائع الاسلام
٨٣ ص

احوال وآثار محمد بن جرير طبرى ( فارسي ) - شهابی، علی اکبر - الصفحة ٥٦ - گفتار مورخان و دانشمندان دربارهء تاريخ طبرى


پياپى از آن افكنده شده است و از ذكر روايات مختلف در يك مورد كه در اصل عربى ذكر شده مترجم احتراز كرده و از اختلاف روايتها ، بر يك روايت كه در نزد مؤلف يا مترجم مرجح به نظر رسيده اكتفا جسته است و نيز هر جا كه روايتى ناقص يافته است آن را از مأخذهاى ديگر در متن كتاب نقل كرده و اشاره نموده است كه پسر جرير اين روايت را نياورده بود و ما آن را آورديم مانند مقدمهء مفصلى از به دو تاريخ يا داستان بهرام چوبين در سلطنت هرمز و نظاير اينها . . . » [١] از آن چه گفته شد روشن گرديد كه ابو على بلعمى وزير دانشمند در حقيقت بترجمه خشك و مقيد اكتفا نكرده و برخى فصول را نسبت باصل كتاب مقدم و مؤخر قرار داده است همچنين بتعبير خود گاهى « بيرون از كتاب پسر جرير » اخبار و تأويلات فلسفى و حكايات و قصصى دربارهء پيغمبران آورده است .
ترجمهء فارسى تاريخ طبرى مأخذ و مرجع بسيارى از ترجمه‌هاى ديگر تاريخ طبرى مانند ترجمه بتركى و ترجمه به عربى شده است زيرا بواسطهء اطناب و تفصيل تاريخ طبرى و زيادى حجم آن و اختصار و شيوائى ترجمهء بلعمى اولى موجب زحمت و عسرت استنساخ و كسالت و ملالت خوانندگان و دومى سهل التناول براى نوشتن و شيرين و شيوا براى خواننده است .
يكى از مستشرقان فرانسوى بنام دوبو LDubeaux بر آن شد كه ترجمهء بو على را بفرانسه ترجمه كند و اين كار را شروع كرد و مستشرق ديگر فرانسوى بنام زوتامبرك M . Zotemberg كار ناتمام او را دنبال كرد و بانجام رسانيد [٢] مؤلف كتاب متفكران اسلام دربارهء ارزش اين كتاب چنين نوشته است :
« عبارات كتاب ترجمهء تاريخ طبرى فصيحتر و شيواتر از متن عربى است و يكى از گنجينه‌هاى نفيس نثر قديم فارسى شمرده مىشود . بلعمى در مجلد اول و قسمتى از مجلد دوم كتاب خود تا اندازه‌اى بحوادث و قضاياى تاريخى صورت داستان و قصه



[١] جلد دوم سبك شناسى تأليف ملك الشعراء بهار .
[٢] متفكران اسلام