رساله جوديه - ابن سينا - الصفحة ٩ - در علاج درد دندان
باب دوم
در علاج درد دندان
اگر درد دندان از باد بود سداب را [١] بكوبند و در زير دندان گيرند درد ساكن [٢] شود- اگر سركين [٣] مرغ خانگى را دود كند بزير دهن درد ساكن شود- عاقرقرحا [٤] در بن دندان مفيد است- لسان العصفور [٥] را همين عمل كند چون بخوابد- و اگر بيخ هليون [٦] بر دندان نهد بيرنج دندان را بيرون آرد كه نبايد كندن- و اگر درد بسيار بود بيخ خيار در زير دندان گيرد مفيد بود- و اگر گوشت بن دندان بسيار روئيده باشد زنگار [٧] با
[١] - سداب- بقول صاحب مخزن الادويه بضم سين و فتح دال و الف و سكون باء و به ذال معجمه نيز آمده است و بقول موسى بن عبيد اللّه الاسرائيلى صاحب كتاب شرح اسماء العقار بفتح سين و ذال فرانسه آنRue سداب كوهىRue sauvage است.
[٢] - ممكن است «ساكت» باشد؟
[٣] - سرگين يا پهن يا فضولات حيوانات علفخوار و دانه خوار كه فرانسه آنCrottin است.
[٤] - اين كلمه معرّب آكركره و فرانسه آنPyrethre است.
[٥] - صحيح آن بنظر ميرسد لسان العصافير باشد، لسان العصافير بفتح عين و صاد مهملين و الف و كسر فا و سكون ياء مثناة تحتانيه و راء مهمله بفارسى زبان گنجشك و بهندى اندرجو و بشيرازى تخم اهر نامند صفحه ٥٠٩ مخزن الادويه چاپ بمبئى ١٢٧٣ هجرى قمرى فرانسه آنfruit de frene است.
[٦] - هليون كلمه رومى است عربى آن خشب الحيه و فارسى آن مارچوبه و فرانسه آنAsperge است.
[٧] - زنگار يا زنجار كه در اصطلاح شيمى( Acetas cupri )Acetate de Cuivre اين ملح مس با سولفات دو كوئيور (كات كبود) هر دو در طب قديم موارد استعمال زيادى داشته و از سوزانندههاى متداول طبى بوده است.