و از مجامعت كردن بسيار كرده‌ [٣] ضعيف شود و تن لاغر گردد و چشم تاريك و مغز خشك شود و لذت شهوت در نيابد و زود مفلوج گردد و ساقها و رگها سست شود و لذت در نيابد و مويش زود سفيد شود و پوست بدن درشت گردد و عادت را مرعى بايد داشت و اگر تأخير از عادت كند هم نقصان باشد كره‌ [٤] و دنبل پديد آيد و بر سيرى و گرسنگى و بگرمى و سردى هوا و بغضب و بغير اشتياق شهوت نبايد كرد و در حمام و بر پاى ايستاده و برو چسبيده و بر پهلو و سر برهنه جماع نكند كه انواع ضرر يابد بلكه بر سر پا قائم نشسته بايد.

و ببايد كه از طعامهاى سرد و شور و ترشيها پرهيز نمايد و از بيخوابى و بسيار پياده رفتن و گرسنگى بسيار و كميز [٥] نگاه‌داشتن و حمل بار گران پرهيز نمايد تا در مجامعت ضرر و نقصان نيابد و از دخول عجوزه ضرر كلى يابد.

باب اول‌

در علاج چشم‌

بدان كه تمامى مرضهاى چشم از كثرت جماع و بيخوابى و گريستن و درد و حرارت بسيار و پاى برهنه رفتن‌

[١] - فرانسه آن‌Migraine است.

[٢] - خ ل ظاهر.

[٣] - ممكن است در نسخه اصل گرده بوده باشد.

[٤] - تقريبا در جميع كتب طبى قديم فصل بزرگى در باب باه و نزديكى وجود دارد.

[٥] - ادرار كه فرانسه آن‌Les urines است.