رساله جوديه - ابن سينا - الصفحة ٢ - رساله جوديه

از خوردن بسيار معده تباه شود و جگر ضعيف‌ [١] شود و درد شكم‌ [٢] و كرده‌ [٣] و [٤] پديد آيد و ناگوارش‌ [٥] و بادهاى زشت و تخمه و سستى اعضاء بود.

و از خواب بسيار زردى روى و گرانى تن باشد و مغز تهى گردد و چشم بياماسد سودا غالب شود [٦].

چنانكه در جميع كتب و رسائل طبى كه بر اين نسق تأليف گرديده اين سياق برقرار بوده و عموما اين نوع مؤلفات جهت سلاطين و امراء و ولاة و بزرگان بوده است.

رازى را نيز كتابى بنام «طب الملوكى» است چنانكه از اسم آن بر ميآيد براى پادشاهان ميباشد كه مانند رساله جوديه ابوابى چند در باب احتراز از بيماريها و درمان آنها برشته تحرير درآورده و در آخر كتاب دستور تغذيه و خوردن ميوه و امثال آنها را با ساير دستورهاى طبى و تغذيه‌اى و بهداشتى مخصوص شهرياران را نگاشته و بى‌شباهت به رساله جوديه نمى‌باشد «رجوع شود به صفحات ١٦٩- ١٧٠- ١٧١- ١٧٢ كتاب شرح حال و مقام محمد زكرياى رازى تأليف مؤلف سال ١٣١٨ هجرى خورشيدى چاپ تهران).

[١] - مقصود آن است كه چون كار كبد بر اثر پرخوارى زياد شود نخواهد توانست كاملا از عهده وظائفش برآيد.

[٢] - باصطلاح امروزى دردهاى معدى‌Douleurs stomacales و دردهاى معوى‌Douleurs intestinales و ياCrampe است.

[٣] - مقصود دردهاى كليوى و اطراف كليه‌Douleurs renales et pararenales است.

[٤] - شايد در اصل نسخه گرده بوده است.

[٥] - همان است كه ترجمه فرانسه آن‌Indigestion و يا سوء هضم است.

[٦] - موضوع خواب و بيدارى و اندازه آنها در طب قديم چنانكه گفته شد در مؤلفات پزشكان قديم محل خاصى داشته چنانكه رازى در كتاب فصول خود كه به «مرشد» معروف است در فصل نهم و اهوازى در كتاب «ملكى» بدان اشاره نموده‌اند.