است و مجالى براى شك در اين نكته باقى نمى‌گذارد كه اين امر سنتى است الهى كه خداوند روند رويدادهاى هستى را مطابق با آن به جريان مى‌اندازد تا بالاخره بطور كلى متحقّق گردد.

(وَنُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ* وَنُمَكِّنَ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَنُرِيَ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا مِنْهُم مَّا كَانُوا يَحْذَرُونَ) [١]

«وخواهيم بر مستضعفان در زمين منت نهيم و آنان را پيشوايان و وارثان قرار دهيم. و فرمانرواييشان دهيم در زمين و به فرعون و هامان و سپاهيان ايشان نشان دهيم آنچه را كه از آن مى‌ترسيدند.»

تجربه‌هاى بشرى حاكى از آن هستند كه روند طبيعى نظامهاى حاكم بر زمين به گونه‌اى است كه با اتكا به آنها نمى‌توان بدين آرمان والا ونهفته در روح افراد بشر كه عبارت از همان تحقّق يافتن مدينه فاضله است دست يازيد. جايى كه عدل و داد در آن برترى دارد و حق بى هيچ شريكى در چهار گوشه آن حكم مى‌راند.

بنابر اين چطور و چه هنگام مى‌توان بدين آرمان فطرى و مشروع جامه تحقّق پوشاند؟ آيا ممكن است بشر به گونه‌اى معمولى تكامل يابد تا به اين درجه والا برسد؟

زراّد خانه‌هاى سلاحهاى اتمى و شيميايى، و توطئه‌هاى مستكبران بر ضدّ مستضعفان، وعقب نشينى آشكار بشريّت از ميدانهاى فضيلت‌

[١] - سوره قصص، آيات ٥- ٦.