اصالت روح از نظر قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٧٦ - سؤال ديگر
٣. (...وَ كُلٌّ فِى فَلَك يسبَحُون). (يس/٤٠)
«هر كدام، از آفتاب و ماه، در محورى شناورند».
هر يك از اين استعمال ها روى نكاتى است كه راز آن براى آشنا به فنون بلاغت مخفى و پنهان نمى باشد.
امام رازى پس از تفسير آيات به بتها، مى گويد: اگر مقصود از «ما» در جمله (ما لا يخلق)بتها است، چرا در جمله بعدى لفظ (يخلقون) با واو و نون كه از خصايص ذى عقل است، جمع بسته شده است.
آنگاه در پاسخ مى گويد:
از آنجا كه پرستندگان بت ها تصور مى كردند كه آنان عقل و تميز دارند، از اين جهت در آيه، مطابق نظر آنان سخن گفته شده است.[١]
سپس آيات ياد شده را مى آورد كه در آنها درباره افراد غير عاقل، ضماير، مخصوص به ذى العقل به كار رفته است.
سؤال ديگر
ممكن است گفته شود: اگر مقصود بت ها است چگونه خداوند درباره آنان مى گويد:
(إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ عبادٌ أَمْثالُكُمْ).
آيا صحيح است كه بت ها را با لفظ «عباد» توصيف كرد؟
پاسخ اين سؤال را مفسران اسلامى روشن كرده اند:
اوّلاً: قرآن در اين مورد از روش «حسن تخاطب»استفاده كرده و طبق
[١] لمّا اعتقد عابدوها انّها تعقل و تميِّز فورد هذا اللفظُ بناء على مايعتقدونه ويتصورونه. مفاتيح الغيب، ج٤، ص ٣٤٤.