آخر من جهة انه اذا كان متمكنا من شراء الهدى و لا يختل امر معاشه بعد الرجوع من الحج بذلك، حصلت له الاستطاعه و كان الواجب عليه الحج لنفسه و حيث لم يأت به وجبت عليه حجة الاسلام و لو متسكعا.

٣٩- س- بنده كه يكى از دبيران آموزش و پرورش تهران هستم در سال گذشته در اثر اضافه‌كارى كه يكجا دريافت نمودم پولم به اندازه سفر حج رسيد و من تصميم به ثبت نام گرفتم و تمام مدارك را حاضر كردم ولى در موقع ثبت نام گفتند بايد حتما برگ خاتمه خدمت داشته باشى و چون من در آن موقع، خدمت سربازى را در وزارت آموزش و پرورش و محل كارم مى‌گذراندم از ثبت نام من جلوگيرى بعمل آمد حال در خرداد ماه امسال- ١٣٥٥- سربازى من تمام ميشود در اين صورت آيا در سال گذشته، واجب الحج بوده‌ام يا نه در صورتى كه در آن موقع، تازه متأهل شده بودم و با پدرم زندگى ميكردم و خانه جداگانه نداشتم و بعد از رد شدن از سفر، پول را صرف خريدن ماشين كه يكى از ضروريات زندگى من در آن موقع و در حال حاضر بود نمودم؟

ج- در فرض مرقوم، اگر مانعى كه براى شما پيش آمده در سال گذشته متمكن از رفع آن مانع نبوده‌ايد تمكن از سفر حج نداشته‌ايد و فعلا هم كه استطاعت مالى نداريد حج بر شما واجب نيست و در آينده انشاء الله تعالى هر وقت مستطيع شديد مشرف شويد.

***