مقدمهاى بر فقه شيعه - مدرسی، سيد حسين - الصفحة ٦١
حقوقى قوى و هماهنگ و استوار است با هيچ مكتب پيشين قابل مقايسه نيست.
وحيد شاگردان و پيروان مبرز و نخبهاى داشت كه روش أو را به درستى حفظ كردند وفقه شيعي را به سوى تكامل به پيش بردند. مشهورترين آنان عبارتند از: محمد مهدي بن مرتضى طباطبائى، بحر العلوم (م ١٢١٢) نگارنده المصابيح جواد بن محمد حسينى عاملي (م ١٢٢٦) مؤلف مفتاح الكرامة جعفر بن خضر جناجى نجفي، كاشف الغطاء (م ١٢٢٨) نگارنده كشف الغطاء علي بن محمد على طباطبائى كربلائى (م ١٢٣١) نگارنده رياض المسائل أبو القاسم بن حسن گيلانى قمى (م ١٢٣١) نگارنده جامع الشتات و غنائم الأيام و مناهج الاحكام.
أسد الله بن إسماعيل شوشترى كاظمى (م ١٢٣٤) نگارنده مقابس الأنوار.
محمد بن علي طباطبائى مجاهد (م ١٢٤٢) نگارنده المناهل والمفاتيح.
أحمد بن محمد مهدى نراقى (م ١٢٤٥) نگارنده مستند الشيعة ومناهج الاحكام.
محمد باقر بن محمد نقى موسوى، حجة الاسلام شفتى (م ١٢٦٠) نگارنده مطالع الأنوار حسن بن جعفر كاشف الغطاء نجفي (م ١٢٦٢) نگارنده أنوار الفقاهة.
محمد حسن بن محمد باقر نجفي (م ١٢٦٦) نگارنده جواهر الكلام ٨ - مكتب شيخ انصارى: آخرين تحول اساسى كه در فقه شيعي روى داده و موجب پيدايش مكتبى نو گرديد تحرير و تنقيح أصولي و فقهى، و روش بسيار دقيق علمي شيخ مرتضى بن محمد امين انصارى (م ١٢٨١) بود كه چهره ء فقه شيعه را به كلى دگرگون ساخت.
شيخ انصارى مباحث أصول عملي أصول فقه را به ميزاني شگرف تبسيط كرد و با موشكافى ها و دقتهاى بي نظير آن را به شكل فنى بسيار ظريف در آورد و بر أساس علمي مستحكم بنياد نهاد.
سپس فقه را به خصوص در مبحث معاملات بر همان روش أصولي تفريع نمود. نتيجتا مجموعه فقهى وى به شكلى چنان دقيق و ظريف در آمد كه بالكل ناسخ ما سبق گرديد. از اين رو در بيشتر مباحثى كه از شيخ انصارى بحثي مكتوب به جاى مانده است نوشته ها ومآخذ پيشين در آن باب بالمرة منسوخ است.
مكتب شيخ انصارى تا كنون بر جوامع علمي شيعه حكمفرماست و با وجود پيدايش شخصيتهاى بزرگ حقوقى در فقه شيعي، طرح كلى كه وى پايه ريزى كرد تا به اين روزگار تغيير نكرده و