مقدمه‌اى بر فقه شيعه - مدرسی، سيد حسين - الصفحة ٣٨

گروهى كه روايات را با أصول درست علم رجال و علم حديث نقادى مىنمودند و هر روايتي را با هر كيفيت و وضع نمى پذيرفتند و به روايات وارده در مسائل فقهى احاطه و اطلاع داشتند و چه بسا قواعد و ضوابط أصول فقه را در مورد حالات مختلف أدله، ولو به صورت ساده آن مى دانستند [١٢٤]، و حتى قسمتى از اين ضوابط را كه در روايات راهنمايى شده است عملا به كار مى بستند [١٢٥]. با اين همه به رعايت شيوه محافظه كارانه و سنت گراى خود هرگز به فكر جدا كردن فقه از حديث، و تدوين و ترتيب كتاب هاى فقهى مستقل بر نيامدند و از نوشتن مطالب فقهى با عباراتى جز نص عبارات روايات مذهبي هراس و وحشت داشتند [١٢٦]. نوشته هاى فقهى اين گروه از محدثان مجموعه اى از متون روايات بود كه به ترتيب موضوعي دسته بندى شده، و گاه أسانيد روايات نيز حذف گرديده بود [١٢٧]. محدثانى چون محمد بن يعقوب كلينى (م ٣٢٩)، محمد بن الحسن بن أحمد بن الوليد (م ٣٤٣) و محمد بن علي بن بابويه قمى - صدوق (م ٣٨١) از اين گروه بوده اند [١٢٨].
گروه ديگر طرفدار پيروى بي قيد و شرط از أحاديث بوده و با مباني أصول فقه و قواعد جرح و تعديل حديثي يك سر بيگانه، و از قوانين استدلال و آداب بحث به كلى بي اطلاع بوده اند [١٢٩].
تمايلات افراطى اين گروه در جانبدارى از أحاديث، همطراز گرايش افراطى حشويه در مذهب سنى بود كه از گرايش أصحاب الحديث در همان مذهب افراطى تر، انحرافى تر و خشك‌تر بود [١٣٠] هر چند در تأليفات متكلمان شيعي قرن هاى چهارم و پنجم و ششم اصطلاحاتى از قبيل حشويه [١٣١] و ومقلده [١٣٢] در كنار اصطلاحاتى چون أصحاب الحديث [١٣٣] واخباريه [١٣٤] بر تمامى هواداران گرايش