اسلام در يك نگاه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٦ - ٥- قضاوت و دادرسى و قوانين جزا در اسلام
«علم و دانش و آشنايى به تمام رموز و جزئيّات احكام الهى» و ديگرى، «عدالت» «درستكارى و امانت» است.
در مسأله «مساوات» و برابرى كامل همه طبقات در برابر «دادگاه» تا آنجا پيش رفته كه به قاضى توصيه مىكند، حتّى در سخن گفتن و تعارفات عادى و معمولى، نگاه كردن به طرفين دعوا، و همچنين در نشستن يا ايستادن آنها عدالت و مساوات را رعايت كند، و طرفين دعوا هر كه باشند، و هر قدر مقام اجتماعى آنها متفاوت باشد، بايد بدون كوچكترين امتياز و تفاوت در برابر دادگاه قرار گيرند.
در كلمات پيشوايان اسلام قضاوت، به عنوان يك كار پر مسؤوليت و خطرناك و در عين حال مهم معرفى شده است، زيرا كوچكترين انحراف و تمايل خصوصى قاضى به يك طرف، براى سقوط او از مقام عدالت و طرد از مقام قضا و دادرسى كافى است.
پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مىفرمايد:
«زبان قاضى در ميان دو شعله آتش قرار گرفته است»! يعنى اگر متمايل به يك طرف شود، فوراً مىسوزد!
در اسلام رشوه گرفتن و تحريف حق به سود رشوه دهنده يكى از گناهان كبيره است:
«الراشى و المرتشى و الماشى بينهما فى النار؛ رشوه دهنده و رشوه گيرنده و واسطه ميان آن دو، همه در آتشند»!
آيين دادرسى اسلام بسيار دقيق و گسترده است، بگونهاى كه در ميان آيينهاى دادرسى گسترده دنياى امروز، درخشندگى و اصالت خاصى دارد.
در كتب فقه اسلامى كتاب مخصوصى تحت عنوان «كتاب القضا»