عداوت ، نه تنها مانع پيشرفت جامعه در زمينه هاى گوناگون است؛ بلكه در مورد بهره بردارى از امكانات موجود نيز پيشگيرى مى نمايد و از اين رو ، جامعه اى كه گرفتار اين آفت خطرناك شود ، راهى جز انحطاط و سقوط در پيش ندارد . بر اين اساس ، دينى كه خود را بر پايه محبّتْ استوار مى داند ، عداوت را ضدّ دين [١] معرّفى مى كند ، چنان كه پيامبر اكرم فرموده است:

.بدترينِ مردم ، كسانى هستند كه دشمن مردم اند و مردم ، دشمن آنها هستند. [٢]

برنامه هاى اسلام براى ايجاد الفت و محبّت

اسلام ، براى آن كه جامعه از شيرينى و بركات نعمت محبّت بهره بردارى كند و از خطرها و آفات عداوت ، مصون بماند ، به موعظه و توصيه هاى اخلاقى اكتفا نكرده است ؛ بلكه براى ايجاد الفت و محبّت و پيشگيرى از كينه و محبّت ، برنامه و قانون دارد . در اسلام ، آنچه موجب دوستىِ مردم با يكديگر مى شود ، به عنوان تكليف و وظيفه وجوبى يا استحبابى شناخته شده ، و آنچه به بغض و عداوت مردم نسبت به يكديگر مى انجامد ، به صورت حكم تحريمى و يا تنزيهى ، ممنوع گرديده است . آنچه در بخش اوّل اين كتاب درباره اسباب محبّت و آداب و حقوق آن آمده است ، در واقعْ برنامه هاى اسلام براى ايجاد پيوند

[١] بنگريد به : ص ٣٧ ، ح ٢٨ .[٢] بنگريد به : المعجم الكبير : ج ١٠ ، ص ٣٨١ ، ح ١٠٧٧٥ ؛ تحف العقول : ص ٢٧ .