ماه خدا - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٥٦٩
٥٦٦.الإقبال : به نقل از محمّد بن ابى قُرّه در كتابش در اعمال روز اوّل ماه رمضان ، از عالِم (امام كاظم عليه السلام ) ـ كه درود خدا بر او باد ـ روايت كرده كه فرمود: «هر كس هنگام فرا رسيدن ماه رمضان ، دو ركعت نماز مستحب بخواند و در ركعت اوّل ، «فاتحه» و «فتح» ، و در ركعت دوم ، هر سوره اى را كه دوست داشت ، بخواند ، خداوندْ بدىِ آن سال را از او دور مى كند و همواره در امان خداوند خواهد بود ، تا همان هنگام از سال آينده».
٥ / ٢
دعاهاى هر روز ماه رمضان
٥٦٧.المصباح كفعمى : مستحب است كه در روزهاى ماه رمضان ، اين دعاها خوانده شوند ، براى هر روز ، از اوّل تا آخر ماه ، دعايى جداگانه ، در كتاب الذخيرة آمده كه ابن عبّاس از پيامبر صلى الله عليه و آله ، چنين روايت كرده است: در روز اول مى گويى: «خداوندا! روزه مرا در اين روز ، روزه روزه داران [واقعى ]قرار بده و در آن ، خطايم را ببخش ـ اى معبود جهانيان ـ و از من در گذر ـ اى بخشاينده مجرمان ـ !» تا هزار هزار حسنه داده شود... . و در روز دوم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، مرا به موجبات خرسندى ات نزديك گردان و مرا از خشم و كيفر خويش دور ساز و مرا در آن ، توفيق خواندن آياتت عطا كن ، به رحمتت ، اى مهربان ترينِ مهربانان!» تا در برابر هر گامش در تمام عمرش ، پاداش عبادت يك سال را ، در حالى كه روزش را روزه و شبش را به عبادت پرداخته ، داده شود. و در روز سوم [ مى گويى]: «خداوندا! در اين روز ، مرا ذهن و هوشيارى عطا كن و مرا از نابخردى و آميختگى حق و باطل دور گردان و مرا از هر خيرى كه در آن نازل مى شود ، بهره اى قرار بده ، اى بخشنده ترينِ بخشندگان!» تا براى او خانه اى در بهشت فردوس بسازند... . و در روز چهارم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، مرا براى برپايى فرمانت ، نيرومند ساز و با كَرَمت ، توفيق سپاس گزارى ات را عطايم كن و با نگهدارى خود ، مرا حفظ كن ، اى بيناترينِ بينندگان!» تا در بهشت ابدى ، به او هفتاد هزار تخت بدهند كه بر هر تختى ، يك حورى است. و در روز پنجم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، مرا از آمرزش خواهان قرار بده و مرا در آن ، از بندگان شايسته ات قرار بده و مرا در آن ، از دوستان پرهيزگار خود قرار بده ، به مهربانى ات ، اى بزرگوارترينِ بزرگواران!» تا در بهشت برين به او هزار هزار خوانِ غذا دهند كه در هر خوانى ، هزار هزار رنگ غذاست. و در روز ششم [مى گويى] : «خداوندا! [در اين روز ،] مرا به سبب رفتن به سراغ نافرمانى هايت خوار مگردان و مرا از تازيانه هاى انتقام و تأديب خويش ، پناه بده و مرا از آنچه موجب خشم توست ، در امان دار، به نعمت و احسانت ، اى نهايت خواسته خواهندگان!» تا خداوند به او چهل هزار شهر بدهد... . و در روز هفتم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، مرا به روزه دارى و عبادتش يارى كن و مرا از سقوط و گناهانش دور بدار و با هدايت پيوسته ات ، ياد و سپاست را روزى ام كن ، اى هدايتگر مؤمنان!» تا در بهشت ، آنچه به شهيدان و سعادتمندان و اوليا مى دهند ، به او هم بدهند. و در روز هشتم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، توفيق ترحّم بر يتيمان و غذا دادن [ به گرسنگان] و آشكارا سلام دادن را عطايم كن و همنشينى با بزرگواران و دورى از فرومايگان را روزى ام گردان ، به احسانت ، اى آرزوى آرزومندان!» تا عمل او برابر با عمل هزار صدّيق ، بالا برده شود. و در روز نهم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، مرا از رحمت گسترده ات نصيبى قرار بده و در آن مرا به دلايل قاطع و روشن خود ، رهنمون باش و زمام اختيار مرا به سوى خرسندى هاى فراگيرت به دست گير ، به محبتّت ، اى آرزوى مشتاقان!» تا پاداش بنى اسرائيل را به او بدهند. و در روز دهم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، از تكيه كنندگان بر خودت ، از كاميابان در پيشگاهت و از نزديكان آستانت قرار بده ، اى نهايت خواسته جويندگان!» تا هر چيزى براى او آمرزش بخواهد. و در روز يازدهم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، نيكى را در نظرم محبوب گردان و زشتكارى و نافرمانى را در نظرم ناخوشايند ساز و خشم و دوزخ را در آن بر من حرام كن ، به نيرويت ، اى پناه پناهجويان!» تا براى او پاداش يك حجّ مقبول همراه پيامبر صلى الله عليه و آله نوشته شود... . و در روز دوازدهم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، مرا پوشش و پاك دامنى ، روزى كن و جامه قناعت و كفاف را بر من بپوشان و مرا از آنچه حذر و بيم دارم ، نجات بده ، به نگهدارى ات ، اى نگهدارِ ترسندگان!» تا گناهان گذشته و آينده اش بخشوده شوند و بدى هايش تبديل به خوبى گردند. و در روز سيزدهم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، مرا از آلودگى و پليدى ها پاك كن و مرا بر حوادث تقديرشده شكيبا ساز و مرا به تقوا و همنشينى با نيكان ، موفّق بدار ، به يارى ات ، اى نور چشم بينوايان!» تا به شمار هر سنگ و كلوخى ، به او حسنه و درجه اى در بهشت داده شود. و در روز چهاردهم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، مرا با لغزش ها مؤاخذه مكن و پوزش مرا از خطاها و لغزش ها بپذير و مرا هدف تير بلاها و آفت ها قرار مده ، به عزّتت ، اى مايه عزّت مسلمانان!» [با اين دعا] گويا با پيامبران ، شهيدان و صالحان ، روزه گرفته است. و در روز پانزدهم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، طاعت عابدان را روزى ام كن و دلم را به بازگشت و توبه خاشعان ، گشاده گردان ، به ايمن بخشى ات ، اى ايمنىِ هراسناكان!» تا خداوند ، هشتاد حاجت از حاجت هاى دنيايى او را برآورد... . و در روز شانزدهم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، مرا به كار نيكان ، راهنمايى كن و در آن ، مرا از همنشينى با بَدان ، دور بدار و به رحمتت ، مرا در سراى جاويد ، وارد كن ، به خداوندى ات ، اى معبود جهانيان!» تا در روزى كه از گورش بيرون مى آيد ، نور تابناكى به او عطا شود كه با فروغ آن ، راه برود و پوششى كه آن را بپوشد و شترى كه سوارش شود و از شراب بهشتى به او نوشانده شود. و در روز هفدهم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، مرا به كارهاى شايسته رهنمون باش و در آن ، حاجتت ها و آرزوهايم را برآور ، اى آن كه نياز به پرسش ندارد! اى آن كه به آنچه در سينه هاى جهانيان است ، داناست!» تا آمرزيده شود ، هر چند از زيانكاران باشد. و در روز هيجدهم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، مرا به بركت هاى سحرگاهانش هشيار بگردان و دلم را با فروغ روشنى هايش نورانى كن و همه اعضايم را به پيروى از آثارش به كار گير ، اى روشنگر دل هاى عارفان!» تا پاداش هزار پيامبر يابد. و در روز نوزدهم [مى گويى] : «خداوندا! بهره مندىِ مرا از بركات اين روز ، سرشار بگردان و راه مرا به سوى نيكى هاى آن آسان ساز و مرا از پذيرش نيكوكارى ها در آن محروم مگردان ، اى هدايتگر به سوى حقِّ آشكار!» تا فرشتگان آسمان ها و زمين براى او آمرزش بخواهند و برايش دعا كنند. و در روز بيستم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، درهاى بهشت ها را به رويم بگشاى و درهاى آتش ها را به رويم بربند و در آن ، مرا به تلاوت قرآن موفّق بدار ، اى فرودآورنده آرامش در دل مؤمنان!» تا به شمار همه آنان كه ماه رمضان را روزه گرفته اند ، براى او شصت سال روزه مقبول بنويسند... . و در روز بيست و يكم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، برايم راهنمايى به سوى رضامندى هاى خويش قرار بده و در آن براى شيطان ، راه نفوذى در من ، قرار مده ، اى برآورنده نيازهاى سائلان!» تا خداوند ، قبرش را نورانى و چهره اش را سفيد كند و همچون برق جهنده بر صراط بگذرد. و در روز بيست و دوم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، درهاى احسانت را به رويم بگشاى و بركت هاى خويش را بر من فرودآور و مرا به آنچه موجب رضاى توست ، موفّق گردان و مرا در ميان بهشت هاى خودت جاى ده ، اى پاسخگوى دعاى درماندگان!» تا خداوند ، سختى هاى جان كندن و سؤال منكر و نكير را بر او آسان سازد و او را با عقيده ثابت ، استوار دارد. و در روز بيست و سوم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، مرا از گناهانْ بشوى و مرا در آن از عيب ها پاك گردان و دلم را در آن با تقواى دل ها بيازماى ، اى پوزش پذير خطاى گناهكاران!» تا همچون برقِ جهنده همراه پيامبران و شهيدان و صالحان بر صراط بگذرد. و در روز بيست و چهارم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، آنچه تو را خرسند مى سازد ، از تو مى خواهم و از آنچه تو را مى آزارد ، به تو پناه مى برم، به اين كه فرمان بردارت باشم و نافرمانى ات نكنم ، اى دانا به آنچه در سينه هاى جهانيان است!» تا به شمار هر مويى كه در سر و بدن اوست ، هزار خدمت گزار و هزار غلامش دهند كه همچون مرجان و ياقوت اند. و در روز بيست و پنجم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، مرا دوستدار دوستانت و دشمن دشمنانت و چنگ زننده به سنّت آخرينِ پيامبرانت قرار بده ، اى بزرگ در دل هاى پيامبران!» تا در بهشت براى او صد قصر بسازند كه بر هر قصرى ، خيمه اى سبز است. و در روز بيست و ششم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، تلاشم را پاداش يافته و گناهم را در آن آمرزيده و عملم را قبول شده و عيبم را پوشيده قرار بده ، اى شنواترينِ شنوندگان!» تا در قيامت به او خطاب شود: «نترس و اندوهگين مباش ، كه آمرزيده شدى». و در روز بيست و هفتم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، بهره مرا از مستحبّات سرشار بگردان و با آماده ساختن خواسته ها در آن ، مرا گرامى بدار و وسيله ام را در آن از ميان وسايل ، فراهم ساز ، اى آن كه اصرار اصراركنندگان ، او را مشغول نمى سازد!» [با اين دعا] گويا هر گرسنه اى را سير كرده است... . و در روز بيست و هشتم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، مرا در پوشش رحمت و توفيق و نگهدارى قرار بده و دلم را از عيب هاى موجب تهمت ، پاك كن ، اى مهربان به بندگان مؤمنش!» كه اگر بهره اش را از بهشت با دنيا بسنجند ، چهل برابر آن خواهد بود. و در روز بيستم و نهم [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، شب قدر را نصيبم كن و هر سختى را برايم آسان بگردان و پوزش هايم را بپذير و بار گناهانم را از دوشم بردار ، اى مهربان به بندگان مؤمنش!» تا در بهشت براى او هزار شهر از طلا و نقره و زمرّد و لؤلؤ بسازند. [١] و در روز سى ام [مى گويى] : «خداوندا! در اين روز ، روزه ام را همراه با پاداش و پذيرش قرار بده ، بدان گونه كه تو آن را مى پسندى و پيامبر از آن خرسند مى شود ، در حالى كه شاخ و برگش با ريشه ها محكم باشد ، به حقّ محمّد و خاندان پاكيزه و پاك او!» تا خداوندْ او را به كرامت پيامبران و اوصيا ، گرامى بدارد. [٢]
[١] زمرّد ، از سنگ هاى قيمتى است. رنگ سبز روشن دارد و هر چه سبزتر باشد ، بهتر و نفيس تر است و اصل اين واژه فارسى است (ر . ك : المنجد).[٢] سيّد ابن طاووس ، اين دعاها را بدون اِسناد به معصوم در الإقبال در جاهاى مختلف آورده است ، با اختلاف هايى كه در برخى الفاظ و عبارات وجود دارد. به مهم ترينِ اين موارد در پاورقى هاى گذشته اشاره شد.