الحسين» نوه «ناصر اصّم» از فقهاى مجاهد شيعه، تربيت يافتند. «١» آنان ابتدا تحصيلات خود را در بغداد نزد عالمى به نام «ابن نباته» شروع كردند سپس در درس شيخ مفيد شركت نموده از محضر او استفاده‌هاى فراوانى بردند و به تدريج از بزرگترين شاگردان وى به حساب آمدند. «٢» مقام علمى و اخلاقى «سيد مرتضى» سيد مرتضى از نظر علمى مقامى بسيار عالى داشت و در علوم مختلف همچون علم كلام، فقه، اصول فقه، ادب، شعر و معانى و ... يگانه زمان خود بود. «٣» جلالت علمى سيد مرتضى به قدرى زياد است كه دانشمندان موافق و مخالف هر يك با عباراتى وى را ستوده‌اند؛ به عنوان نمونه وقتى در درس فيلسوف بزرگ «خواجه نصيرالدين طوسى» نام وى برده مى‌شد، خواجه با آن مقام علمى مى‌فرمود: «صلوات اللَّهِ عليه» (درود خدا بر او باد) و به قاضيان و مدرسانى كه در درسش حضور داشتند، مى‌گفت: چگونه بر سيد مرتضى درود فرستاده نشود. «٤» همچنين «نجاشى» كه هم عصر او بوده و با وى نزد شيخ مفيد درس خوانده است مى‌نويسد:
«علومى را فرا گرفت كه هيچ كس در زمان وى همانند او نبود: احاديث بسيارى از استادان فن استماع نمود و عالمى متكلم (دانشمند عقايد و مذاهب) و اديبى شاعر بود، در علم دين و دنيا جايگاهى بس بزرگ داشت و كتابهاى متعددى به رشته تأليف درآورد.» «٥» سيد مرتضى از لحاظ اخلاقى نيز، انسانى وارسته بود، به منصبها و عناوين مادى بهايى نمى‌داد، سخاوت زيادى داشت و بردبار و خوش‌اخلاق بود. او با اينكه بدنى ضعيف داشت، انسانى پركار و فعال بود، به علم و عبادت اهميت زيادى مى‌داد و در كنار