كليات اشعار و آثار فارسى شيخ بهايى - شيخ بهائى - الصفحة ٣٢ - ميزان دانش
در ميان حكمت و تصوف مؤانستى فراهم سازد.
پس از بهائى صدر الدين شيرازى نيز در الفت ميان فلسفه و دين كوششهاى بسيار كرده و بهمين جهت است كه در ميان بزرگان اسلام، غزالى و شيخ اشراق و بابا افضل و ملا صدرا مقام خاص و جايگاه ديگرى دارند كه دست ديگران بدان نمىرسد و بهر حقى كه بخواهيم جاى دارد كه شيخ بهائى را نيز در شمار ايشان در آوريم.[١]
در اين صورت مسلم است كه شيخ بهائى يك شيعى با ايمان و دانشمندى صوفىمنش و وارسته و مردى بخشنده و مهربان و مردم دوست بوده است.
و با اينكه در عصر خود وزير سلطان و از اركان دولت و شيخ الاسلام رسمى كشور بود، جميع طبقات ملت از متصديان محراب و منبر تا رندان قلندر از وجود وى مستقيما مستفيض مىگرديدند.
ميزان دانش
شيخ در زمان خود، چه در دانش و چه در اخلاق از مردان بزرگ جهان بشمار مىرفت.
وى در علوم رياضى و نجوم و هيئت استاد مسلم زمان خود بود و پس از يكصد سال كه اين علم در ايران رواجى نداشت، براى نخستين بار در اواخر قرن دهم و ابتداى قرن يازدهم هجرى قمرى اين علوم را در هرات آموخته بار ديگر در ايران رواج داد، از اين نظر در حساب و جبر و مقابله و هندسه و هيئت و نجوم و اسطرلاب يگانهى زمان خود بود و در اين رشته كتب بسيارى تأليف كرده است.
در علوم دينى از قبيل تفسير و فقه و حديث نيز استاد بود و در اين علوم كتب گرانبهائى تأليف كرده است.
[١]- احوال شيخ بهائى تأليف استاد سعيد نفيسى.