كليات اشعار و آثار فارسى شيخ بهايى - شيخ بهائى - الصفحة ١٥ - نام و نسب شيخ بهائى

عاملى جبلى مشهور بشهيد ثانى است و هر دو آنان از يك ديار برخاسته‌اند و عز الدين حسين پس از كشته شدن شهيد ثانى (٩٦٦ هجرى قمرى) به ايران آمده است.

صاحب تاريخ عالم‌آراى عباسى درباره‌ى عز الدين حسين، چنين مى‌گويد:

«شيخ حسين از مشايخ عظام جبل عامل و در جميع فنون بتخصيص فقه و تفسير و حديث و عربيت فاضلى دانشمند بود. و خلاصه ايام شباب و روزگار جوانى را در صحبت شهيد ثانى و زنده‌ى جاودانى شيخ زين الدين عليه‌الرحمه بسر برده در تصحيح حديث و رجال و تحصيل مقدمات اشتهار و كسب كمالات مشارك و مصاحب يكديگر بوده‌اند.

بعد از آنكه جناب شيخ بجهت تشيع بدست روميان درجه‌ى شهادت يافت مشاراليه از وطن مألوف بجانب عجم آمده بعز مجالسين مجلس بهشت آئين شاه جنت مكان معزز گرديده منظور انظار عنايات گوناگون گشت.

مراتب عالى فصاحت و اجتهاد او در معرض قبول و اذعان علماء عصر درآمد و در امامت نماز جمعه كه بنا بر اختلافى كه علماء در شرائط آن كرده‌اند مدت‌هاى مديد متروك و مهجور بود سعى بليغ بتقديم رسانيده با جمعى از مؤمنان اقدام مى‌نمود.

آخر بمنصب شيخ الاسلامى و تصدى شرعيات و حكومت مليات ممالك خراسان عموما و دار السلطنه‌ى هرات خصوصا با ايفاى خدمتش مرجوع گشته مدت مديد در آن خطه‌ى دلگشا بترويج شريعت غرا و تنسيق بقاع الخير آن ديار اقدام نموده با فايده‌ى علوم دينيه و تصنيف كتب و رسائل و حل مشكلات و كشف غوامض و معضلات مى‌پرداخت، تا آنكه شوق بيت اللّه الحرام و رياضت روضه‌ى سيد انام و ائمه‌ى عالى‌مقام صلوات اللّه الملك العلام گريبان‌گير گشته قايد شوق عنان توجه او را بدان صوب در حركت آورد.