آموزش علوم قرآن‌ - ط مؤسسه فرهنگى انتشاراتى التمهيد - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٤ - اسامى سورهها

معناى آيه‌

آيه به معناى علامت است و هر آيه از قرآن نشانه‌اى بر درستى سخن حق تعالى است. جاحظ گويد: «خداوند كتاب خود را- كلًا و بعضاً- بر خلاف شيوه عرب نامگذارى كرد. تمام آن‌را قرآن ناميد؛ چنانكه عرب مجموع اشعار يك شاعر را ديوان مى‌گويد. قسمتى از آن‌را سوره ناميد؛ مانند قصيده ديوان و قسمتى از سوره را آيه ناميد؛ همانند هر بيت در قصيده ...».[١] لازم به توضيح است كه اشتمال هر سوره بر تعدادى آيه، يك امر توقيفى است و كم و زياد بودن آيه‌هاى هر سوره با دستور خاص پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله انجام گرفته و همچنان بدون دخل و تصرف باقى است و در اين امر سرّى نهفته‌است كه مربوط به اعجاز قرآن و تناسب آيات مى‌باشد.

همچنين بايد توجه داشت كه نامگذارى سوره براى قسمتى از قرآن و آيه براى قسمتى از سوره، توسط خود قرآن انجام شده است. اين نامگذارى در آيه اول سوره نور كاملًا واضح است:

«سُورَةٌ أَنْزَلْناها وَ فَرَضْناها وَ أَنْزَلْنا فِيها آياتٍ بَيِّناتٍ؛[٢] اين سوره‌اى است كه آن‌را نازل و (عمل به آن‌را) واجب نموديم و در آن آياتى روشن فرو فرستاديم، باشد كه شما پندپذيريد».

اسامى سوره‌ها

اسامى سوره‌ها مانند تعداد آيات هر سوره توقيفى‌است و با صلاحديد شخص پيامبر صلى الله عليه و آله نامگذارى شده‌است. اين نامگذارى به شيوه عرب و با كوچك‌ترين مناسبت انجام مى‌گرفته‌است.[٣] وجه تسميه برخى از آنها در جدول‌

[١] . الاتقان؛ ج ١، ص ١٤٣.

[٢] . نور، ١.

[٣] . الف) البرهان؛ ج ١، ص ٢٧٠. ب) الاتقان؛ ج ١، ص ١٥٩.