آموزش علوم قرآن‌ - ط مؤسسه فرهنگى انتشاراتى التمهيد - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢١ - آغاز نزول

النَّاسِ عَلى‌ مُكْثٍ وَ نَزَّلْناهُ تَنْزِيلًا؛[١] قرآنى كه آياتش را از هم جدا كرديم تا آن‌را با درنگ بر مردم بخوانى و آن‌را به‌تدريج نازل كرديم».

آن‌گونه كه از قرآن استنباط مى‌شود، حكمت تدريجى بودن نزول قرآن، آن است كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و مسلمانان احساس كنند همواره مورد عنايت خاص پروردگار هستند و پيوسته رابطه آنان با حق تعالى استوار است. چنانكه آيات وحى در موقعيت‌هاى بسيارى موجب دلگرمى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله بوده‌است.

آغاز نزول‌

طبق نص صريح قرآن، آغاز نزول قرآن در ماه مبارك رمضان و در شب قدر بوده است:

«شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ ...؛[٢] ماه رمضان [همان ماه‌] است كه در آن، قرآن فرو فرستاده شده است ...»؛

«إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ؛[٣] ما [قرآن را] در شب قدر نازل كرديم.».

شب قدر در نزد اماميّه، ميان دو شب ٢١ و ٢٣ ماه مبارك رمضان مرددّ است؛ شيخ كلينى از حسّان‌بن‌مهران روايت كرده‌است كه مى‌گويد: از امام‌صادق عليه السلام پرسيدم: شب قدر كدام است؟ فرمود: «آن‌را در يكى از دو شب ٢١ و ٢٣ جست‌وجو كن». زراره از امام‌صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود: «شب ١٩ شب تقدير است، شب ٢١ شب تعيين و شب ٢٣ شب ختم و امضاى امر است»[٤].

شيخ صدوق مى‌گويد: «مشايخ ما اتفاق نظر دارند كه ليلة القدر، شب ٢٣ ماه‌

[١] . اسراء، ١٠٦.

[٢] . بقره، ١٨٥.

[٣] . قدر، ١.

[٤] . الف) وسايل الشيعة؛ ج ٧، ابواب احكام شهر رمضان، باب ٣٢، حديث ١ و ٢.

ب) التهذيب؛ ج ٤، ص ٣٣٠، شماره ١٠٣٢.