آموزش علوم قرآن - ط مؤسسه فرهنگى انتشاراتى التمهيد - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٠ - پرسش
مىدانند) به آيه هفت سوره فصّلت تمسّك جستهاند؛ آنجا كه مشركان را بهدليل انجام ندادن فريضه زكات، مورد نكوهش قرار دادهاست. غافل از اينكه سوره فصّلت، مكّى و فريضه زكات در مدينه تشريع شدهاست؛ يعنى هنگام نزول آيه ياد شده، زكات حتى بر مسلمانان هم واجب نبوده است؛ پس چگونه مشركان را مورد عتاب قرار مىدهد؟ اين آيه دو تأويل دارد:
اول: مقصود از زكات در اينجا، تنها پرداخت صدقات بودهاست كه مشركان از آن محرومند؛ زيرا شرط صحت صدقه، قصد قربت است كه كافران از انجام آن عاجزند.
دوم: مقصود، محروميت از اداى زكات است و آن بدان جهت است كه كفر مانع آنان شدهاست و اگر ايمان داشتند، از اين فيض محروم نبودند.[١] ج) در استدلالات كلامى، آيات مورد استناد- مخصوصاً آياتى كه درباره فضائل اهلبيت نازل شده- بيشتر مدنى است، چون اين مباحث در مدينه مطرح بودهاست. برخى آن سورهها يا آيات را مكّى دانستهاند كه در آن صورت نمىتواند مدرك استدلال قرار گيرد. بنابراين شناخت دقيق مكّى و مدنى بودن سورهها و آيات، يكى از ضروريّات علم كلام در مبحث امامت است؛ مثلًا آيات ذيل را در نظر بگيريد:
«يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَ يَخافُونَ يَوْماً كانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيراً وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَ لا شُكُوراً إِنَّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً فَوَقاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذلِكَ الْيَوْمِ وَ لَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَ سُرُوراً وَ جَزاهُمْ بِما صَبَرُوا جَنَّةً وَ حَرِيراً»[٢]
درباره شأن نزول اين آيات گفتهاند كه: حسنين عليهما السلام بيمار شدهبودند. پيامبر
[١] . الف) تفسير طبرسى؛ ج ٩، ص ٥. ب) الميزان؛ ج ١٧، ص ٣٨٤.
[٢] . انسان، ١٢- ٧.