آموزش علوم قرآن - ط مؤسسه فرهنگى انتشاراتى التمهيد - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٦٨ - ج) نظمآهنگ قرآن
است كه احساسات آدمى را بر مىانگيزد و دلها را شيفته خود مىسازد. براى مثال در سوره نجم مىخوانيم:
«وَ النَّجْمِ إِذا هَوى ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ وَ ما غَوى وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوى وَ هُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلى ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى فَأَوْحى إِلى عَبْدِهِ ما أَوْحى ما كَذَبَ الْفُؤادُ ما رَأى أَ فَتُمارُونَهُ عَلى ما يَرى وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرى عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهى عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأْوى إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ ما يَغْشى ما زاغَ الْبَصَرُ وَ ما طَغى لَقَدْ رَأى مِنْ آياتِ رَبِّهِ الْكُبْرى»[١].
استاد درّاز مىگويد: «در اين حروف، گويى يكى مىنوازد، ديگرى طنين انداز، سومين نجواگر است، چهارمين بانگ برآورنده، پنجمين نفس را مىلغزاند و ششمين راه نفس را مىبندد و شما آهنگ را در دسترس خود مىيابيد».[٢] موسيقى بيرونى حاصل صنايعى مانند قافيه، سجع و وزن است؛ اما «نظمآهنگ درونى»- كه مختص قرآن است- دستاورد جلالت تعبير و پديد آمده از مغز و كنه كلام است. زيبايى لفظ و شكوهمندى معنا، نوايى احساسانگيز پديد مىآورد و نسيمى روح نواز را بهوزيدن وا مىدارد و درون آدمى را به خلجان مىنشاند.
هنگامى كه آيه «وَ الضُّحى وَ اللَّيْلِ إِذا سَجى»[٣] را تلاوت مىكنيم، با بخشى روبهرو هستيم كه از قافيه، وزن و مصراع بندى قراردادى تهى است ولى سرشار از موسيقى است و از هر حرف آن نوايى دلپذير مىتراود. اين همان نظمآهنگ يا موسيقى درونى است. نظمآهنگ درونى، رازى از رازهاى قرآن است و هيچ
[١] . نجم، ١- ١٨.
[٢] . النبأ العظيم؛ ص ٩٩- ٩٤.
[٣] . ضحى، ١- ٢.