آموزش علوم قرآن‌ - ط مؤسسه فرهنگى انتشاراتى التمهيد - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٥٤ - ضرب المثل در قرآن

١. «... وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ ...»[١]؛ نيرنگ بد نرسد مگر به دست‌اندركارانش.

٢. «إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها ...»[٢]؛ اگر نيكى كنيد براى خويش كرده‌ايد و اگر بدى هم كنيد براى خويش كرده‌ايد. در فارسى داريم: هرچه كنى به خود كنى، ور همه نيك و بد كنى؛ يا هركس بد و نيك با تن خويش كند.

٣. «وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى‌»[٣]؛ هركسى آن درود عاقبت كار، كه كشت.

٤. «... وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى‌ ...»[٥]؛ هر كه بار خويشتن گيرد بدوش.

٥. «لَكُمْ دِينُكُمْ وَ لِيَ دِينِ»[٦]؛ هر كه بر آئين خويشتن خوش بود. در مثل فارسى آمده: عيسى به دين خود، موسى به دين خود.

٦. «... كُلُّ حِزْبٍ بِما لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ»[٧]؛ هر گروهى به آنچه دارند شادمانند.

٧. «الْخَبِيثاتُ لِلْخَبِيثِينَ ... وَ الطَّيِّباتُ لِلطَّيِّبِينَ ...»[٨]؛ پليدان با پليدان و پاكان با پاكان دمسازند. در شعر فارسى آمده است:

٨. «ما عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلاغُ ...»[٩]؛ بر پيامبر نيست جز رساندن پيام. در شعر فارسى داريم:

من آنچه شرط بلاغ است با تو مى‌گويم تو خواه از سخنم پند گير وخواه ملال‌

٩. «... جَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها ...»[١٠]؛ كيفر بدى همانندش بدى است. شاعر مى‌گويد:

[١] . فاطر، ٤٣.

[٢] . اسراء، ٧.

[٣] . نجم، ٣٩.

[٤] . امثال القرآن؛ ص ٧٤١.

[٥] . انعام، ١٦٤.

[٦] . كافرون، ٦.

[٧] . روم، ٣٢.

[٨] . نور، ٢٦.

[٩] . مائده، ٩٩.

[١٠] . شورى، ٤٠.