در مكتب اهل بيت - معاونت امور فرهنگى مجمع جهاني اهل بيت - الصفحة ٦٨ - علت حذف فقره«حى على خيرالعمل»

سعدالدين تفتازانى در حاشيه شرح العضدى على مختصر الاصول، از ابن حاجب گفته است:

«فقره: حيّ علي خيرالعمل‌ در زمان رسول خدا (ص) جزء اذان بود تا اين كه عمر دستور به حذف آن داد؛ زيرا مى‌ترسيد كه مردم فقط به نماز روى آورند و جهاد را كنار بگذارند».[١]

بايد گفت كه اگر اين فقره باعث بى‌توجّهى مردم به فريضه جهاد مى‌شده است، لازم بود كه تشريع نگردد؛ زيرا مفسده دائمى بر آن مترتّب مى‌شد؛ چنان كه عامّه تا امروزه آن را كنار گذاشته‌اند!

همچنين رسول خدا (ص) كه بشارت به سقوط امپراتورى‌هاى كسرى و قيصر داده بود، سزاوارتر بود كه اين مشكل را حل كند.

علاوه بر اين، شجاعتها و دلاورى صحابه در ميدانهاى جنگ، اين گمان باطل را رد مى‌كند؛ زيرا ايشان در كنار پيامبر اكرم (ص) در راه خدا جهاد مى‌كردند و فقره: حيّ علي خيرالعمل‌ مانع از جهاد آنان نمى‌شد؛ چنان كه قرآن كريم بدان تصريح نموده است.[٢]

قوشچى از متكلّمان اشاعره عذر آورده است كه:

«مخالفت يك مجتهد با مجتهد ديگر در مسائل اجتهادى، بدعت محسوب نمى‌شود!».[٣]

[١] - دلائل الصدق: ٣، قسم ٢/ ١٠٠، به نقل از مبادى الفقه الاسلامى، عرفى: ٣٨؛ سيرة المصطفى، سيّد هاشم معروف: ٢٧٤، به نقل از الروض النضير: ٢/ ٤٢.

[٢] - توبه( ٩): ١١٢- ١١١.

[٣] - شرح التجريد، قوشچى: ٤٨٤.