بِشَيْ‌ءٍ رَجَاءَ أَكْثَرَ مِنْهُ. وَ إِيَّاكَ أَنْ تَجْمَحَ بِكَ مَطِيَّةُ اللَّجَاجِ؛ به بهره‌گيري از فرصت پيشدستي کن، قبل از اينکه گلوگير شود و از دست رفتن آن موجب پشيماني گردد. چنين نيست که هر جوينده‌اي به مقصود خويش برسد و هر غايب و مسافري بازگردد. (پس براي نرسيدن به مقصود و دست نيافتن به آنچه از دست رفته نبايد اندوه به خود راه داد) از جمله فسادها، ضايع ساختن توشه آخرت و تباه نمودن معاد است (که عمل صالحي نباشد تا انسان آن را ارايه کند) براي هر چيزي عاقبتي است (که اين عاقبت يا خوب است يا بد، پس بايد در هر کاري عاقبت آن را در نظر گرفت) و آنچه برايت مقدّر شده طولي نخواهد کشيد که به تو مي‌رسد. بازرگان، خود را به خطر مي‌اندازد،[١] و چه بسا مالي اندک (که از راه صحيح به دست آمده باشد) نمو و افزون شدن آن از مال بسيار (که از راه ناصحيح حاصل گرديده باشد) بيشتر مي‌باشد. در ياري مردمان ضعيف و خوار[٢] و نيز در ياري دوستي که مورد بدگماني است، خيري نمي‌توان يافت. زمانه را، تا آن هنگام که در برابر تو رام است و مي‌تواني از آن بهره ببري، آسان گير. خود را به اميد بهره‌گيري بيشتر از چيزي به خطر ميفکن. زنهار از اين که ستيزه‌جويي و پافشاري در دشمني، همچون شتري سرکش، عنانش را از دستت رها سازد و زمان اختيار را از کَفت بربايد.[٣]

[١] . مفهوم ظاهرِ جمله: اَلْتاجِرُ مُخاطِرٌ اين است که بازرگان، سرمايه خود را به خطر مي‌افکند، امّا بنا به گفته ابن ابي الحديد مقصود، ظاهر آن نيست ،بلکه باطني دارد و آن اين استکه کسي که اعمال نيک خود را با اعمال بد بياميزد، خود را به خطر مي‌اندازد زيرا از اين امر ايمن نخواهد بود که پاره‌اي از کارهاي بد، کارهاي نيک او را فرود بياورند يا آنکه بعضي از اعمال صالح او ، آن گناهان را جبران کند و مراد، اين است که براي مکلّف جايز نيست که جز اطاعت از فرامين الهي و انجام امور مباح، به کار ديگري بپردازد.

[٢] . کلمه مهين در جمله: «لٰا خَيْرَ في مُعين مهين» اگر به فتح ميم تلفظ شود به معني حقير است و اگر به ضمّ ميم باشد به معني خوارکننده است و مقصود کسي است که ياري مي‌کند اما انسان را خوار مي‌سازد و آنچه را به صلاح آورده فاصد مي‌کند.

[٣] . بنا به گفته ابن ميثم، يعني در کاري که رسيدن به آن بسيار دشوار است، لجاجت مکن.