وَ إِنَّمَا قَلْبُ الْحَدَثِ كَالْأَرْضِ الْخَالِيَةِ مَا أُلْقِيَ فِيهَا مِنْ شَيْ‌ءٍ قَبِلَتْهُ فَبَادَرْتُكَ بِالْأَدَبِ قَبْلَ أَنْ يَقْسُوَ قَلْبُكَ وَ يَشْتَغِلَ لُبُّكَ لِتَسْتَقْبِلَ بِجِدِّ رَأْيِكَ مِنَ الْأَمْرِ مَا قَدْ كَفَاكَ أَهْلُ التَّجَارِبِ بُغْيَتَهُ وَ تَجْرِبَتَهُ فَتَكُونَ قَدْ كُفِيتَ مَؤُونَةَ الطَّلَبِ وَ عُوفِيتَ مِنْ عِلَاجِ التَّجْرِبَةِ فَأَتَاكَ مِنْ ذَلِكَ مَا قَدْکُنَّا نَأْتِيهِ وَ اسْتَبَانَ لَكَ مَا رُبَّمَا أَظْلَمَ عَلَيْنَا مِنْهُ؛ جز اين نيست که قلب نوجوان، همچون زمين تهي از گياه و تخم است، هر تخمي در آن افکنده شود مي‌پذيرد.[١] بنابر آنچه گفته شد، قبل از اينکه قلبت سخت شود و عقل و فکرت به چيز ديگري مشغول و سرگرم گردد، به ادب‌آموزي تو شتاب کردم تا با فکر جدّي و استوار خود در کارها، به استقبال و دريافت چيزي بروي که مردمان کار آزموده، تو را از طلب و آزمودن آن بي‌نياز کرده‌اند، تا همانا آن چيز کفايت امر تو را بکند (و لازم نباشد چيزي را که افراد با تجربه به دست آورده‌اند، تو خود بيازمايي). در اين صورت، همانا تو از رنج طلب کردن و آزمودن، بي‌نياز مي‌گردي و از به کار بردن تجربه، آسوده و معاف خواهي گشت. پس به تو از اين بابت چيزي و فايده‌اي مي‌رسد که ما به آن رسيده بوديم و براي تو چيزي آشکار مي‌گردد که چه بسا براي ما تاريک و نامعلوم بوده است.

أَيْ بُنَيَّ إِنِّي وَ إِنْ لَمْ أَكُنْ عُمِّرْتُ عُمُرَ مَنْ كَانَ قَبْلِي فَقَدْ نَظَرْتُ فِي أَعْمَالِهِمْ وَ فَكَّرْتُ فِي أَخْبَارِهِمْ وَ سِرْتُ فِي آثَارِهِمْ حَتَّى عُدْتُ كَأَحَدِهِمْ بَلْ كَأَنِّي بِمَا انْتَهَى إِلَيَّ مِنْ أُمُورِهِمْ قَدْ عُمِّرْتُ مَعَ أَوَّلِهِمْ إِلَى آخِرِهِمْ فَعَرَفْتُ صَفْوَ ذَلِكَ مِنْ كَدَرِهِ وَ نَفْعَهُ مِنْ ضَرَرِهِ؛ اي پسرک من! همانا من، هر چند مانند

[١] . اين جمله‌ها و جمله‌هاي ديگر مشابه اينها که در اثناي وصيّت‌نامه آمده است، قرائن و نشانه‌هايي است بر اين که مخاطب همانگونه که ابن ميثم نقل کرده، بايد محمّد حنفيّه بوده باشد.