وصاياي امام علي (ع) به جهان بشريت - مُهری، محمد جواد - الصفحة ٣٩ - تربيت فرزندان
أَنْتَ نَاظِرٌ وَ فَكَّرُوا كَمَا أَنْتَ مُفَكِّرٌ ثُمَّ رَدَّهُمْ آخِرُ ذَلِكَ إِلَى الْأَخْذِ بِمَا عَرَفُوا، وَ الْإِمْسَاكِ عَمَّا لَمْ يُكَلَّفُوا؛ اي پسرک من، بدان که همانا دوستترين چيزي از وصيّت من که تو آن را خواهي گرفت و مورد عمل قرار خواهي داد، به نظر من پرهيز از ناخشنودي خدا و اکتفا کردن به چيزي است که خداوند آن را بر تو فرض و واجب کرده است. و نيز به دست آوردن و پرداختن به چيزهايي است که پدران و نياکان گذشته و پيشينيان تو و افراد صالح از خاندانت، بدان عمل کردهاند که به راستي آنان، نگريستن و انديشه کردن درباه خود را به همانگونه که تو اکنون درباره خود مينگري و ميانديشي فرو گذار نکردند. و در کارهاي مربوط به خود به همانگونه که اينک تو درباره خود به فکر ميپردازي به تفکّر ميپرداختند، سپس سرانجام اين انديشه کردن و به تفکر پرداختن، بازگشت و رسيدن به اين نتيجه شد که هرچه را شناختند، آن را گرفتند و مورد عمل قرار دادند و از آنجا آنچه به ايشان تکليف نشده بود، خودداري کردند.[١]
فَإِنْ أَبَتْ نَفْسُكَ أَنْ تَقْبَلَ ذَلِكَ دُونَ أَنْ تَعْلَمَ كَمَا عَلِمُوا فَلْيَكُنْ طَلَبُكَ ذَلِكَ بِتَفَهُّمٍ وَ تَعَلُّمٍ لَا بِتَوَرُّطِ الشُّبُهَاتِ وَ عُلُوِّ الْخُصُومَاتِ وَ ابْدَأْ قَبْلَ نَظَرِكَ فِي ذَلِكَ بِالْاِسْتِعَانَةِ بِإِلَهِكَ، وَ الرَّغْبَةِ إِلَيْهِ فِي تَوْفِيقِكَ وَ تَرْكِ كُلِّ شَائِبَةٍ أَوْلَجَتْكَ فِي شُبْهَةٍ أَوْ أَسْلَمَتْكَ إِلَى ضَلَالَةٍ فَإِنْ أَيْقَنْتَ أَنْ قَدْ صَفَا قَلْبُكَ فَخَشَعَ. وَ تَمَّ رَأْيُكَ فَاجْتَمَعَ وَ كَانَ هَمُّكَ فِي ذَلِكَ هَمّاً وَاحِداً؛ پس اگر نفس تو از پذيرفتن عمل گذشتگان، بدون اين که آن را بفهمي و دريابي به همانگونه که آنان فهميدند و دريافتند، سر باز زد بايد اين درخواست تو (که بفهمي و درک کني) با
[١] . آنان (پيشينيان تو) درباره وظايف خود به خوبي فکر کردند تا عاقبت آنچه را که به صلاح دنيا و آخرتشان بود، شناختند و مورد عمل قرار دادند تو نيز از آنچه تجربه کردند، بهره بگير و اگر خواستي تو هم در هر موردي علم پيدا کني و به فهم ايشان اکتفا نکني، بايد به طور صحيح به تفکر و بررسي بپردازي تا با روشي درست، بفهمي و دريابي.