سخنانی از امام حسين†

بلای تدریجی

امام حسین† در دعایی زیبا می‌فرمایند: اللَّهُمَّ لَا تَسْتَدْرِجْنِي‌ بِالْإِحْسَانِ‌، وَلَا تُؤَدِّبْنِي بِالْبَلَاء؛ «خدایا مرا با احسانت در دام استدراج گرفتار مساز و با بلا، تأدیبم مکن».[١]

در کلامی دیگر امام حسین† استدراج را چنین معنا می‌کنند: الِاسْتِدْرَاجُ مِنَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ لِعَبْدِهِ أَنْ يُسْبِغَ عَلَيْهِ النِّعَمَ وَيَسْلُبَهُ الشُّكْر؛ «استدراج به وسيله خداوند آن است كه نعمت فراوان و مستمر به او رساند و سپاسگزارى را از او بگيرد».[٢]

به تدرج و آرام آرام خداوند مهربان نعمت‌های بسیاری به انسان می‌دهد و در کنار این نعمت‌ها، شکر نعمت را از او می‌گیرد. و فرد غافل می‌شود که روزی دهنده خداست و شایسته است از او تشکر زبانی و عملی کند. و از استغفار گناهان خویش غافل می‌گردد.

از امام صادق† معناى استدراج را پرسيدند؟ ایشان فرمودند: هُوَ الْعَبْدُ يُذْنِبُ‌ الذَّنْبَ‌، فَيُمْلى‌ لَهُ‌، وَيُجَدَّدُ لَهُ‌ عِنْدَهَا النِّعَمُ‌، فَتُلْهِيهِ‌ عَنِ‌ الِاسْتِغْفَارِ مِنَ الذُّنُوبِ، فَهُوَ مُسْتَدْرَجٌ مِنْ حَيْثُ لَايَعْلَمُ؛ «آن اين است كه بنده‌اى گناه كند پس به او مهلت

[١]. نزهة الناظر و تنبیه الخاطر، ص٨٣.