از نظام ادارى گذشته هاى دور حوزه ها و مدارس دينى اطلاعى در دست نيست ولى در گذشته هاى نه چندان دور نظام ادارى حوزه ها بسيار محدود و شايد ناچيز بوده است.

مدرسين بدون كدام مسئوليت و نظامى حسب دلخواه خود براى تدريس مورد نظر خويش اظهار آمادگى مى كردند و هيچ گونه شرط الزامى از طرف حوزه در اصل درس دادن و درس خواندن كتاب بخصوصى و در وقت معينى نداشتند، و گاهى در تعارض دو درس مفيد، به شاگردان ضرر مهمى رسيده است طلاب هم در درس خواندن و مواظبت بر درس و ادامه درس الزامى نداشتند هر مدرس كه مى خواست به تدريس مى پرداخت و هر طالب كه ميخواست و هر طور كه مايل بود درس مى خواند وغيبت و حضور او در درس وابسته به اراده او بود. تنها طلاب در دو مورد احساس نياز مى كردند:

١- طلاب مجرد در بدست آوردن حجره اى در مدرسه، و مدارس در اختيار متولى ها بود و آنان همچون مالكان حقيقى رفتار مى كردند و تنها اراده متولى در اين مورد تاثير داشت و هيچ نظارتى از طرف حوزه بر آنان وجود نداشت و حتى بدست آوردن اتاق مدرسه موقوف بر واسطه قوى يا دادن هديه به متولى بود!

٢- احتياج به مساعدت و يا شهريه كه قهرا سروكار طلاب را به خانه مراجع بزرگوار مى كشاند.