اين بزرگان خود را از مشكلات دور نگه داشته‌اند و «يُنادَوْنَ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ» را نعم المصداق‌اند! اراده ازليه و مشيت الهيه همانند ديگر صفات ذاتيه، از جمله علم و قدرت، به اطلاقى ذاتى سريان در كافه درجات وجودى دارد؛ و از آن جا كه اراده حق نزد ارباب نظر همان علم به نظام أتم است، نافذ در اشياست. و يؤيد ما ذكرناه المأثورات النبوية و الولوية و الآيات القرآنية، المبدأ التام للخزائن الغيبية التي لا نفاد لها؛ و منها يظهر ما يظهر من الغيب المغيب إلى جميع الحضرات الوجودية.

يكى از امهات صفات مستجن در «غيب الغيوب» به استجنان ذاتى، و نازل از اين مقام در مرتبه احديت و ظاهر در مرتبه واحديت و متجلى به اسم «المريد» در مظاهر خلقيه و قبول أطوار متعدده و نزول در مرتبه بسايط عنصريه، مشيّت مطلقه الهيه است، كه مانند ذات از حقايق ارساليه و نافذ و ظاهر و سارى در كليه مظاهر است. در يكى از فقرات دعاى بهجت اثر و معجز نظام متعلّق به سحرهاى ماه مبارك رمضان مذكور است كه اللّهمّ، إنّى أسألك من مشيئتك بأمضاها، و كلّ مشيئتك ماضية. [٣٤] جميع درجات «اراده» و «مشيت» در سلاسل حقايق جبروتيه و ملكوتيه و مظاهر خلقيه شهاديه از مظاهر و شئون مشيت ذاتيه‌اند؛ و در طبايع از آن به «كشش» و «ميل» به تركيب، جهت حركت انعطافى محقّق قوس صعودى، تعبير نموده‌اند.

شاعر بزرگ، مهين استاد كل، فرموده است:

«طبايع جز كشش كارى ندانند

حكيمان اين كشش را عشق خوانند»