آن صاحب مقام و قدرت کاری دارم، میخواهم بروم نزد یک آدمی که به او نزدیک باشد، او مرا به وی معرفی کند تا مشکل من حل شود. این نزدیک شدن چه نوع نزدیک شدنی است؟ اگر شما میگویید ایاز به سلطان محمود نزدیک بود، مقصود از این نزدیک بودن چیست؟ یا برای هر صاحب قدرتی یک چنین چیزی را پیدا میکنید؛ مثلًا میگویید علی علیه السلام به پیغمبر نزدیک بود. آیا مقصود این است که همیشه فاصله مکانی میان پیغمبر و علی کم بود؟ یعنی اگر میآمدند حساب میکردند، همیشه افراد با یک فاصلهای از پیغمبر بودند و آن که فاصله جسمش با فاصله جسم پیغمبر از هر فاصله دیگر کمتر بود علی بود؟ وقتی میگویید فلان شخص با فلان مقام نزدیک است، آیا مقصودتان این است که فاصله مکانی او کم است؟ نه، مقصود این نیست. اگر اینجور باشد پس پیشخدمت درِ اتاق آن مقام از همه مردم به او نزدیکتر است، برای اینکه همیشه در فاصله سه چهار متری او قرار گرفته و آماده به خدمت است؛ هیچ صاحب قدرت دیگری به اندازه پیشخدمت درِ اتاق آن صاحب مقام به او نزدیک نیست و حال آنکه مقصود شما این نیست؛ شما میدانید آن پیشخدمت به آن معنی که شما میگویید به این آدم نزدیک است اساساً نزدیک نیست.

پس شما به چه معنا میگویید نزد او نزدیک و مقرّب است؟ مقصودتان این است: در دل او، در ذهن او این آدم یک محبوبیت و احترامی دارد که گفته او را به زمین نمیاندازد، خواهش او را رد نمیکند، خواسته او برای وی مثل خواسته خودش است. این قرب، قرب معنوی است ولی قرب معنوی هم که میگوییم، درواقع تعبیر است، قرب مجازی است، یعنی خود این با خود او، شخص این با شخص او نزدیک نیست بلکه فقط این در ذهن و روح آن آدم یک محبوبیتی دارد، مورد عنایت و لطف اوست، به این جهت ما میگوییم نزدیک است.

حال معنی اینکه بندهای به خدا نزدیک میشود چیست؟ مسلماً نزدیکی به معنی اول نیست؛ یعنی وقتی ما میگوییم بنده در اثر عبادت به خدا نزدیک میشود، مقصود این نیست که یک بنده فاصلهاش با خدا کم میشود، به این معنا که قبلًا میان او و خدا فاصلهای وجود داشت، تدریجاً نزدیک و نزدیک میشود به گونهای که فاصله کم میشود و آن مرحلهای که در قرآن میگوید:یا ایهَا الْانْسانُ انَّک کادِحٌ الی رَبِّک کدْحاً فَمُلاقیه که اسم آن ملاقات پروردگار و لقاء ربّ است، [تحقق مییابد؛] مثل دو جسم که به یکدیگر میرسند مثلًا شما به قم میرسید، آدم هم به خدا