تأثير دارد; مثلا هنگامي که به وضو مي پردازيم و بوسيله اين عمل به طهارت ظاهري آراسته شديم، در خاتمه اين عمل عبادي يک نوع حالت صفا و انبساط در روان خود احساس مي کنيم که اين حالت قبل از وضو در ما نبود و علت آن همانطور که اشاره شد راز بستگي ميان روان و تن است.

حج اين عمل عظيم الهي و عبادي، آنچه را که ساير عبادات در بر دارد شامل است، بعلاوه رياضت هاي خاصي را نيز دارا مي باشد که عبارتست از ترک وطن، رنج دادن به تن، گذشتن از مال، گسيختگي از آرزوها، تحمل مشقتها، تجديد پيمان، حاضر شدن در مشاعر و آگاهي بر شعائر.

و اين همه، در سرزمين منا و اعمال مربوط به آن تجلي دارد، گر چه نفوس به حکمت و رموز بعضي از اعمال منا آشنايي ندارند، ولي بايد به قصد انجام امر الهي انجام دهند که احکامي را که عقل انسان از درک حقيقت آن عاجز و به کنه معنا و اثراتي که بر آن مترتب است راه نمي يابد و طبيعت آدمي به آن انس ندارد; مانند انداختن هفت سنگ ريز به ستوني معين. پذيرفتن آن نيست مگر به جهت صدور فرمان و قصد امتثال از جهت اين که فرمان و دستور است و اطاعت از آن واجب.

انجام اين قبيل عبادات که در تزکيه نفوس و برگرداندن آنها از مقتضيات طبع و بدي و ستم و مايل گشتن نفوس به خداوند متعال و آراسته شدن به اخلاق حضرتش تأثير کامل دارد، شايسته است برترين انواع عبادت باشد.