چهل حدیث حج - حسین انصاریان - الصفحة ١١٠ - قوف به منا

در آن مرحله از صفا و تجرد خواهان است، از عالم کمال الهي بر او فرود مي آيد.

بدين جهت عباداتي که به منزله نردبان ترقّي و راه وصول به اين کمال مي باشد، تشريع شده است.

چه، پاره اي از آنها انفاق مال و بخشيدن آن است که باعث انقطاع انسان از آزمندي به دنياست; مانند زکات و خمس و صدقات و اين انقطاع همان علّت غائي تشريع انفاق است که به اصطلاح دانشمندان به غرض از تشريع ناميده مي شود، اگر چه بهره بردن پاره اي از مردم بر آن مترتب است.

بعضي از آنها خودداري و اجتناب از شهوات و لذّات است; مانند روزه و پاره اي از آنها به منظور پرداختن دل به ياد خداوند متعال و توجه آن به سوي او توأم با حرکات خاص گوناگون جسمي است; مانند نماز. آثار کامل و شايسته اي که در نفس از مداومت و پيوستگي بر آن اعمال حاصل مي شود ثابت و استوار خواهد بود. چه، همانا ميان نفس و بدن ارتباطي است و فعل و انفعالات آنها در يکديگر مؤثر واقع مي شود.

مقصود از وضع و تشريع عبادات اين است که انسان به آن وسيله، مدارج کمال را قدم بقدم پيموده و به صفات ملکوتي آراسته شود، آنچه مسلم است اين است که صورت ظاهري هر عبادتي نقش و اثر مطلوبي در روح ايجاد کرده به موازات عبادات عضوي و اعمال جوارحي آثار بسيار نيکويي در تنوير و اصلاحات نفسي از خود بجاي مي گذارد. چنانکه حساً درک مي کنيم که طهارت ظاهري در پاکي و روشني نفس