عبرتهاي خرداد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٥٠ - وحدت و همدلي مؤمنان

دليل كه] در راه باطلي كه زمامدار باطلشان مي‌رود، شتابان فرمان‌بردارند، و شما در گرفتن حقِ‌ من سستي مي‎ورزيد... . به خدا سوگند دوست دارم معاويه شما را با افراد خود همچون مبادلة درهم و دينار با من سودا كند: ده نفرتان را از من بگيرد و يك مرد از آنان را به من ببخشد.

شگفت آنكه، رويِ سخن علي بن ابي‌طالب(عليه السلام) با كساني نيست كه بيعت شكستند و از صف افراد وي كناره گرفتند و به جنگ با ايشان پرداختند، بلكه اين سرزنشها خطاب به ياران وفاداري است كه همچنان در جبهه امام(عليه السلام) مانده بودند و درجنگهاي جمل، صفين و نهروان در ركاب حضرت با مخالفان ايشان كارزار كرده بودند.

بايد توجه داشت، اصحاب معاويه به لحاظ شعور و آگاهي در مرتبه‌اي بسيار پايين بودند، به گونه‌اي كه درباره ايشان گفته‌اند «مردماني بودند كه شتر نر و ماده را از يكديگر تشخيص نمي‎دادند».[١] آنان «جمعيتي بودند كه معاويه، روز چهارشنبــه برايشان نماز جمعه مي‎خواند»[٢] و همچون پيشوايشان، مردماني منحرف و خارج از حلقة حقيقي اسلام، و سزاوار لعن و نفرين خدا و رسول(صلى الله عليه وآله) بودند. اما با اين همه چرا حضرت سوگند مي‌خورَد كه دوست مي‎داشت معاويه هر مرد از سپاهيان خود را با ده نفر از ياران ايشان(عليه السلام) مبادله كند؟

پاسخ اين سؤال در گزيدة ذيل از همان خطبه مندرج است:

استنفرتكم للجهاد فلم تنفروا، و اسمعتكم فلم تسمعوا، و دعوتكم سراً و جهراً فلم تستجيبوا، و نَصَحْتُ لكم فلم تقبلوا،... اتلو عليكم الحكم فتنفرون منها، و اعظكم بالموعظة البالغة فَتَتَفَرّقون عنها، و