آموزش عقايد - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٨٥ - الوهيّت

الوهيّت

درباره مفهوم «اِله» و «اُلوهيّت» بحثهاى زيادى ميان صاحبنظران، انجام گرفته كه در كتب تفسير قرآن، مضبوط است. معنايى كه به نظر ما رجحان دارد اينست كه «اِله» به معناى «پرستيدنى» يا «شايسته عبادت و اطاعت» است مانند «كتاب» به معناى «نوشتنى» و چيزى كه شأنيّت نوشتن را دارد.

طبق اين معنى، الوهيّت صفتى است كه براى انتزاع آن بايد اضافه عبادت و اطاعت بندگان را نيز در نظر گرفت. و هر چند گمراهان، معبودهاى باطلى را براى خودشان برگزيده‌اند اما كسى كه شايستگى عبادت و اطاعت را دارد همان كسى است كه خالق و ربّ ايشان مى‌باشد. و اين حدّ نصاب اعتقادى است كه مى‌بايست هر كسى درباره خداى متعال داشته باشد يعنى علاوه بر اينكه خدا را به عنوان واجب الوجود و آفريدگار و كردگار و صاحب اختيار جهان مى‌شناسد بايد او را شايسته عبادت و اطاعت نيز بداند و به همين جهت، اين مفهوم در شعار اسلام (لا اله الاّ الله) اخذ شده است.

پرسش

١- ارتباط صفات ذاتيّه و فعليّه، و كيفيت بازگشت آنها به يكديگر را بيان كنيد.

٢- به چه لحاظى صفات فعليّه، مقيّد به قيود زمانى و مكانى مى‌شوند؟

٣- مفهوم خالقيّت را شرح دهيد و فرق آن را با ايجاد و ابداع، بيان كنيد.

٤- چرا نمى‌توان براى «آفريدن» مصداق عينىِ زائد بر ذوات مخلوقات در نظر گرفت؟

٥- مفهوم ربوبيّت را بيان كنيد.

٦- اقسام ربوبيّت را شرح دهيد.

٧- تلازم خالقيّت و ربوبيّت را توضيح دهيد.

٨- مفهوم الوهيّت و تلازم آن را با خالقيّت و ربوبيّت، بيان كنيد.