حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٩٩ - نشانهشناسی احادیث تقطیعشده در کتابهای روایی

عَنْ عِبادَتِی سَیدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِینَ وَ قَالَ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَكُمْ وَ قَالَ‌ إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَدْعُوَ اللَّهَ فَمَجِّدْهُ وَ احْمَدْهُ وَ سَبِّحْهُ وَ هَلِّلْهُ وَ أَثْنِ عَلَیهِ وَ صَلِّ عَلَی النَّبِی ص ثُمَّ سَلْ تُعْط؛[٣١٢] فضیلت دعای بعد از نمازِ واجب بر دعا بعد از نمازِ مستحب مثل فضیلت واجب بر مستحب است. سپس فرمود: خدا را بخوانید و مگویید که امر حتمی شد چون دعا همان عبادت است. خداوند عز و جل می‌فرماید: کسانی‌ که از عبادت من استکبار ورزند به زودی با خواری وارد جهنم خواهند شد و فرمود: مرا بخوانید تا شما را استجابت کنم و حضرت فرمود: آن‌گاه که درخواست از خدا را اراده کردی پس او را تمجید، حمد و تسبیح و تهلیل و ثنا کن و بر پیامبر ٦ درود فرست پس درخواست کن که به تو داده می‌شود.

تفاسیر دیگری چون كنز الدقائق و بحر الغرائب و البرهان فی تفسیر القرآن نیز تقطیعاتی داشته‌اند؛ اما تفسیر روایی نورالثقلین بیشترین تقطیع را در میان تفاسیر روایی به خود اختصاص داده است.

حدیث جراح مدائنی از امام صادق(ع) نمونه تقطیع‌شده در نورالثقلین است. این روایت را از کتاب الکافی نقل کرده است:

قال إِنَّ الصِّیامَ لَیسَ مِنَ الطَّعَامِ وَ الشَّرَابِ وَحْدَهُ ثُمَّ قَالَ قَالَتْ مَرْیمُ إِنِّی نَذَرْتُ لِلرَّحْمنِ صَوْماً أَی صَوْماً صَمْتاً؛[٣١٣] روزه تنها باز داشتن از غذا و نوشیدن نیست سپس فرمود: مریم گفت: من برای خدا نذر کرده‌ام یعنی روزه سکوت.

در صورتی که متن کامل آن در الکافی چنین است:

إِنَّ الصِّیامَ لَیسَ مِنَ الطَّعَامِ وَ الشَّرَابِ وَحْدَهُ ثُمَّ قَالَ قَالَتْ مَرْیمُ إِنِّی نَذَرْتُ لِلرَّحْمنِ صَوْماً أَی صَوْماً صَمْتاً فَإِذَا صُمْتُمْ فَاحْفَظُوا أَلْسِنَتَكُمْ وَ غُضُّوا أَبْصَارَكُمْ وَ لَا تَنَازَعُوا وَ لَا تَحَاسَدُوا قَالَ وَ سَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ ٦ امْرَأَةً تَسُبُّ جَارِیةً لَهَا وَ هِی صَائِمَةٌ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ ٦ بِطَعَامٍ فَقَالَ لَهَا كُلِی فَقَالَتْ إِنِّی صَائِمَةٌ فَقَالَ كَیفَ تَكُونِینَ صَائِمَةً وَ قَدْ سَبَبْتِ جَارِیتَكِ إِنَّ الصَّوْمَ لَیسَ مِنَ الطَّعَامِ وَ الشَّرَابِ؛[٣١٤] روزه تنها باز داشتن از غذا و نوشیدن نیست؛ سپس فرمود: حضرت مریم گفت: من برای خدا نذر کرده‌ام یعنی روزه سکوت. پس آن‌گاه که روزه گرفتید زبان‌هایتان را نگه دارید و چشم‌هایتان را بپوشانید و منازعه و حسادت نکنید و فرمود: رسول خدا ٦ شنید، زنی در حالی‌که روزه بود، جاریه‌اش را سب کرد؛ پس رسول خدا(صل) او را برای غذا فرا خواند و به او فرمود: غذا بخور. زن عرض کرد: روزه‌ام، حضرت فرمود: چگونه روزه‌ای در حالی‌که جاریه‌ات را


[٣١٢]. الکافی، ج ٣، ص ٣٤١.

[٣١٣]. تفسیر نورالثقلین، ج ٣، ص ٣٣٢.

[٣١٤]. الکافی، ج ٤، ص ٨٨.