محمد تحت سرپرستى پدرش كه از فقهاى بزرگ شيعه و پيشواى شيعيان قم، در زمان خود بود «١» رشد كرد. او در شهر قم به تحصيل علم پرداخت و پس از مدتى، راهى «رى» گرديد. و در آنجا اقامت گزيد. «٢» صدوق در سال ٣٥٢ ه- ق به زيارت مرقد مطهر حضرت رضا عليه‌السلام مشرف شد و مدتى را در شهر نيشابور ماند و از محضر مشايخ فقه و حديث اين شهر بهره‌هايى برد و در همان سال راهى بغداد گرديد و در آنجا به نشر حديث پرداخت. او مجدداً در سال ٣٦٧- ٣٦٨ ه- ق جهت زيارت «ثامن الائمة على بن موسى الرضا عليه السلام» به خراسان آمد و بر اثر كثرت علم و دانش مورد توجه شيعيان آن ديار قرار گرفت. «٣» و سرانجام در سال ٣٨١ ه- ق پس از عمرى تلاش در راه اسلام، در «رى» دار دنيا را وداع گفت. «٤» مقام علمى و اخلاقى شيخ صدوق‌ شيخ صدوق عالمى جليل القدر، و از نظر اخلاقى فردى خوش برخورد، با ورع و پر كار بود، علما و بزرگان شيعه به وثاقتش اذعان داشته و او را «صدوق» به معنى راستگو و درستكار، ناميده‌اند. «٥» بديهى است شخصيتى كه به دعاى حجت خدا متولد گردد و امام عصر (ع) او را مولودى پرخير و بركت معرفى كند از جهت اخلاقى چگونه انسانى خواهد بود.
مقام و مرتبه علمى شيخ صدوق در ميان علماى شيعه، مطلبى بسيار واضح و روشن است چرا كه بزرگان مذهب او را «رِئيسُ الْمُحَدِّثين» و پيشواى حافظان حديث، معرفى كرده‌اند. «٦» «شيخ طوسى» رضوان الله عليه درباره او گفته‌است: