احوال وآثار محمد بن جرير طبرى ( فارسي )
(١)
ديباچه
١ ص
(٢)
روش تحصيلى و زندگانى علمى و اخلاق و رفتار طبرى
١٠ ص
(٣)
آغاز دوران تحصيلى و چگونگى فرا گرفتن علوم و آداب
١١ ص
(٤)
فروتنى طبرى با مقام شامخى كه داشت و كوشش دائمى او در زياد كردن معلومات خود
١٤ ص
(٥)
مقام علمى و وسعت معلومات و اطلاعات طبرى
٢٤ ص
(٦)
طبرى در تمام علوم زمان خود دست داشت
٢٦ ص
(٧)
خوى و خلق شخصى و روش و رفتار اجتماعى طبرى
٢٨ ص
(٨)
شعر طبرى
٣٤ ص
(٩)
رعايت حفظ صحت و آداب غذا خوردن طبرى
٣٦ ص
(١٠)
مذهب و معتقدات محمد بن جرير طبرى
٣٧ ص
(١١)
نقل عقايد ديگران دربارهء مذهب و معتقدات طبرى
٤٠ ص
(١٢)
آغاز پيدايش تاريخ عمومى در ميان مسلمانان
٤٩ ص
(١٣)
ارزش تاريخ طبرى و چگونگى جمع آورى مطالب آن
٥١ ص
(١٤)
گفتار مورخان و دانشمندان دربارهء تاريخ طبرى
٥٤ ص
(١٥)
مروزان فرمانده ايرانى از جانب هرمز در يمن
٥٧ ص
(١٦)
وسعت كشور ايران در زمان خسرو پرويز و شكوه و جلال دربار او و سبب زوال سلطنتش
٥٩ ص
(١٧)
ذكر آن چيزها كه ملك پرويز را بود
٦٢ ص
(١٨)
« گريختن پرويز از مدائن »
٦٥ ص
(١٩)
تسلط حبشيان بر يمن و كمك خواستن مردم يمن از انوشيروان
٦٩ ص
(٢٠)
ورود سيف بن ذى يزن ببارگاه انوشيروان
٧٠ ص
(٢١)
راى زدن انوشيروان با مرزبانان و وزيران دربارهء كار يمن
٧١ ص
(٢٢)
پياده شدن لشكر ايرانى با فرمانده خود در خاك يمن
٧٢ ص
(٢٣)
كشته شدن پسر فرمانده ايرانى بدست حبشيان
٧٣ ص
(٢٤)
آغاز جنگ ايرانيان با حبشيان و دلاورى و فداكارى شگفتانگيز « وهرز » فرمانده ايرانى و پيروزى ايرانيان
٧٤ ص
(٢٥)
كشته شدن فرمانده حبشيان به تير فرمانده ايرانى
٧٥ ص
(٢٦)
2 - تفسير بزرگ طبرى و گفتار بزرگان دربارهء آن
٧٨ ص
(٢٧)
چگونگى تأليف تفسير بزرگ
٧٩ ص
(٢٨)
ترجمهء فارسى تفسير طبرى
٨٠ ص
(٢٩)
3 - كتاب اختلاف علماء الامصار فى احكام شرائع الاسلام ، مشهور به كتاب اختلاف الفقهاء
٨٢ ص
(٣٠)
4 - كتاب لطيف القول فى احكام شرائع الاسلام
٨٣ ص

احوال وآثار محمد بن جرير طبرى ( فارسي ) - شهابی، علی اکبر - الصفحة ٢٤ - مقام علمى و وسعت معلومات و اطلاعات طبرى


مقام علمى و وسعت معلومات و اطلاعات طبرى چنانكه ازين پيش گفتيم ، در ميان دانشمندان بزرگ ايرانى و نوابغ مشهور اسلامى ، در دورهء اسلام كمتر دانشمندى از جهت توسعهء دايرهء معلومات و تبحر در هر يك از آنها مانند طبرى برخاسته است . طبرى با اينكه در اغلب علوم متداول عصر خود سر رشته داشت در هر يك نيز تبحر و تخصص داشت و با كثرت تأليفات - كه سابقه و لاحقه ندارد - هر يك از كتب او در نهايت اتقان و استحكام است . تمام دانشمندان اسلامى اذعان دارند كه كمتر كتابى به صحت و استحكام تاريخ بزرگ طبرى ( در تاريخ عالم ) و تفسير بزرگ او نوشته شده است .
ابو محمد عبد العزيز پسر طبرى كه خود از دانشمندان بوده گفته است :
« طبرى از حيث فضل و دانش و هوش داراى مقامى بود كه هر كس ويرا ديده و شناخته بود منكر آن نميشد ، زيرا وى چندان از علوم اسلامى جمع كرده بود كه هيچكس ديگر بپايهء او درين قسمت نرسيده است و نيز باندازه‌اى كتب و رسالات نوشته است كه از هيچيك از علما و فقهاى اسلامى آن اندازه كتب نوشته و منتشر نشده است . طبرى در علوم قرآن و قراآت مختلف و علم تاريخ پيغمبران ، خلفا و پادشاهان و همچنين از اختلاف فقهاء با ذكر روايت ( چنانكه در كتب : بسيط و تهذيب و احكام قراآت ديده مىشود ) تبحرى بسزا و مهارتى كامل داشت . در روايات كتابهاى مذكور بسخنانى كه در ميان مردم رد و بدل ميشد و به اجازاتى كه از علما به كسانى داده ميشد اعتماد نميكرد بلكه به عين اسناد مشهور استناد مينمود . طبرى در علم لغت و نحو هم فضل و اطلاع كامل داشت چنانكه اين قسمت را در كتاب تفسير و كتاب تهذيب كه در آن شرح حالش را نوشته تذكر داده است ، همچنين در علم جدل مهارتى بسزا داشت . نقضهائى كه وى بر مخالفانش كرده و در كتبش نوشته است خود بهترين دليل است كه او ازين علم نيز بهرهء كافى و وافى داشته است . » ابو جعفر طبرى با اينكه عالمى متبحر و فقيهى جامع و محدثى بى بديل بود ، از علوم ادب و شعر و لغت نيز حظى وافر و اطلاعى كامل داشت . ثعلب كه يكى از علماى