يكى ديگر از اين انقلابها، شورش زنج به رهبرى على بن عبد الرحيم از بنى عبد القيس بود كه خود ادعا مى‌كرد، علوى است. امّا مورخان در صحّت ادعاى او ترديد مى‌كنند و از امام عسكرى عليه السلام نقل است كه نسبت او را با اهل بيت عليهم السلام مردود دانسته است.

بى گمان اين حركت، يكى از بزرگ‌ترين انقلابهاى آن دوره بوده است. زيرا محرومان و تنگدستان از حركت او پيروى كردند و اين انقلاب توانست تا برهه‌اى از زمان مقدارى از تاب و توان خلافت عبّاسى را مصروف خود سازد.

اين شيوه قساوت بارى كه زمامداران به نام خلافت اسلامى، در اداره كردن كشور از آن بهره‌بردارى مى‌كردند تأثيرى منفى بر فرهنگ دينى مردم از خود بر جاى نهاد در اين ميان كسانى كه از فلسفه يونان تأثير پذيرفته بودند، فرصت را غنيمت شمرده در صدد بر آمدند تا مردم را نسبت به حقايق دينى گمراه كنند. يكى از كسانى كه كمر به اين كار بسته بود فيلسوف معروف «اسحاق كندى» بود. وى دست به تأليف كتابى در رد قرآن (به‌شيوه فلاسفه كه آشفتگى و سبكى افكار يكديگر را به نقد مى‌كشيدند ورد مى‌كردند) كرد. چون اين خبر به گوش امام عسكرى عليه السلام رسيد، يكى از شاگردان كندى را خواست و به او فرمود:

آيا در ميان شما خردمندى نيست كه استادتان كندى را از كارى كه در باره قرآن پيش گرفته، باز دارد؟

چون شاگرد كندى از امام در باره چگونگى اين امر پرسش كرد، آن‌