كشف المراد في شرح تجريد الاعتقاد
(١)
١٨ ص
(٢)
١٩ ص
(٣)
٢٢ ص
(٤)
٢٤ ص
(٥)
٢٤ ص
(٦)
٢٨ ص
(٧)
٢٩ ص
(٨)
٢٩ ص
(٩)
٢٩ ص
(١٠)
٣٠ ص
(١١)
٣٠ ص
(١٢)
٣١ ص
(١٣)
٣٢ ص
(١٤)
٣٥ ص
(١٥)
٣٧ ص
(١٦)
٣٩ ص
(١٧)
٤٠ ص
(١٨)
٤١ ص
(١٩)
٤١ ص
(٢٠)
٤٢ ص
(٢١)
٤٣ ص
(٢٢)
٤٤ ص
(٢٣)
٤٥ ص
(٢٤)
٤٥ ص
(٢٥)
٤٦ ص
(٢٦)
٤٦ ص
(٢٧)
٤٨ ص
(٢٨)
٤٩ ص
(٢٩)
٥١ ص
(٣٠)
٥٢ ص
(٣١)
٥٣ ص
(٣٢)
٥٤ ص
(٣٣)
٥٤ ص
(٣٤)
٥٦ ص
(٣٥)
٥٧ ص
(٣٦)
٥٨ ص
(٣٧)
٦١ ص
(٣٨)
٦٢ ص
(٣٩)
٦٧ ص
(٤٠)
٧٠ ص
(٤١)
٧٣ ص
(٤٢)
٧٣ ص
(٤٣)
٧٥ ص
(٤٤)
٧٦ ص
(٤٥)
٧٨ ص
(٤٦)
٨١ ص
(٤٧)
٨٢ ص
(٤٨)
٨٣ ص
(٤٩)
٨٤ ص
(٥٠)
٨٥ ص
(٥١)
٨٦ ص
(٥٢)
٨٨ ص
(٥٣)
٩١ ص
(٥٤)
٩٧ ص
(٥٥)
٩٩ ص
(٥٦)
١٠٠ ص
(٥٧)
١٠٠ ص
(٥٨)
١٠١ ص
(٥٩)
١٠٢ ص
(٦٠)
١٠٧ ص
(٦١)
١١٤ ص
(٦٢)
١١٤ ص
(٦٣)
١١٥ ص
(٦٤)
١١٧ ص
(٦٥)
١١٩ ص
(٦٦)
١٢٠ ص
(٦٧)
١٢١ ص
(٦٨)
١٢١ ص
(٦٩)
١٢٢ ص
(٧٠)
١٢٣ ص
(٧١)
١٢٤ ص
(٧٢)
١٢٥ ص
(٧٣)
١٢٧ ص
(٧٤)
١٢٨ ص
(٧٥)
١٢٩ ص
(٧٦)
١٣٠ ص
(٧٧)
١٣٣ ص
(٧٨)
١٣٨ ص
(٧٩)
١٤٠ ص
(٨٠)
١٤١ ص
(٨١)
١٤٢ ص
(٨٢)
١٤٣ ص
(٨٣)
١٤٣ ص
(٨٤)
١٥٠ ص
(٨٥)
١٥٠ ص
(٨٦)
١٥٢ ص
(٨٧)
١٥٤ ص
(٨٨)
١٥٤ ص
(٨٩)
١٥٦ ص
(٩٠)
١٥٨ ص
(٩١)
١٦٣ ص
(٩٢)
١٦٧ ص
(٩٣)
١٦٨ ص
(٩٤)
١٦٩ ص
(٩٥)
١٦٩ ص
(٩٦)
١٧٠ ص
(٩٧)
١٧٠ ص
(٩٨)
١٧٦ ص
(٩٩)
١٨١ ص
(١٠٠)
١٨٢ ص
(١٠١)
١٨٣ ص
(١٠٢)
١٨٤ ص
(١٠٣)
١٨٧ ص
(١٠٤)
١٨٨ ص
(١٠٥)
١٩٠ ص
(١٠٦)
١٩٠ ص
(١٠٧)
١٩١ ص
(١٠٨)
١٩١ ص
(١٠٩)
١٩٢ ص
(١١٠)
١٩٤ ص
(١١١)
١٩٨ ص
(١١٢)
٢٠٢ ص
(١١٣)
٢٠٣ ص
(١١٤)
٢٠٣ ص
(١١٥)
٢٠٤ ص
(١١٦)
٢٠٨ ص
(١١٧)
٢٠٩ ص
(١١٨)
٢١٠ ص
(١١٩)
٢١٠ ص
(١٢٠)
٢١١ ص
(١٢١)
٢١٧ ص
(١٢٢)
٢٢٠ ص
(١٢٣)
٢٢٣ ص
(١٢٤)
٢٢٤ ص
(١٢٥)
٢٢٤ ص
(١٢٦)
٢٢٥ ص
(١٢٧)
٢٢٥ ص
(١٢٨)
٢٢٦ ص
(١٢٩)
٢٢٩ ص
(١٣٠)
٢٣١ ص
(١٣١)
٢٣٢ ص
(١٣٢)
٢٣٢ ص
(١٣٣)
٢٣٣ ص
(١٣٤)
٢٣٣ ص
(١٣٥)
٢٣٤ ص
(١٣٦)
٢٣٥ ص
(١٣٧)
٢٣٨ ص
(١٣٨)
٢٤٧ ص
(١٣٩)
٢٥٠ ص
(١٤٠)
٢٥٢ ص
(١٤١)
٢٥٤ ص
(١٤٢)
٢٥٥ ص
(١٤٣)
٢٥٧ ص
(١٤٤)
٢٥٧ ص
(١٤٥)
٢٥٨ ص
(١٤٦)
٢٦٠ ص
(١٤٧)
٢٦١ ص
(١٤٨)
٢٧٥ ص
(١٤٩)
٢٧٦ ص
(١٥٠)
٢٧٧ ص
(١٥١)
٢٧٨ ص
(١٥٢)
٢٨١ ص
(١٥٣)
٢٨٤ ص
(١٥٤)
٢٨٧ ص
(١٥٥)
٢٨٨ ص
(١٥٦)
٢٨٩ ص
(١٥٧)
٢٨٩ ص
(١٥٨)
٢٩٠ ص
(١٥٩)
٢٩١ ص
(١٦٠)
٢٩١ ص
(١٦١)
٢٩٢ ص
(١٦٢)
٢٩٢ ص
(١٦٣)
٢٩٣ ص
(١٦٤)
٢٩٣ ص
(١٦٥)
٢٩٣ ص
(١٦٦)
٢٩٤ ص
(١٦٧)
٢٩٤ ص
(١٦٨)
٢٩٥ ص
(١٦٩)
٢٩٥ ص
(١٧٠)
٢٩٦ ص
(١٧١)
٢٩٦ ص
(١٧٢)
٢٩٩ ص
(١٧٣)
٣٠٢ ص
(١٧٤)
٣٠٥ ص
(١٧٥)
٣٠٦ ص
(١٧٦)
٣٠٦ ص
(١٧٧)
٣٠٧ ص
(١٧٨)
٣٠٨ ص
(١٧٩)
٣١٣ ص
(١٨٠)
٣١٥ ص
(١٨١)
٣١٧ ص
(١٨٢)
٣١٨ ص
(١٨٣)
٣١٩ ص
(١٨٤)
٣٢٤ ص
(١٨٥)
٣٢٩ ص
(١٨٦)
٣٣٢ ص
(١٨٧)
٣٣٩ ص
(١٨٨)
٣٤١ ص
(١٨٩)
٣٤٢ ص
(١٩٠)
٣٤٣ ص
(١٩١)
٣٤٦ ص
(١٩٢)
٣٤٨ ص
(١٩٣)
٣٤٩ ص
(١٩٤)
٣٥٠ ص
(١٩٥)
٣٥١ ص
(١٩٦)
٣٥٣ ص
(١٩٧)
٣٥٤ ص
(١٩٨)
٣٦٢ ص
(١٩٩)
٣٦٤ ص
(٢٠٠)
٣٦٦ ص
(٢٠١)
٣٦٦ ص
(٢٠٢)
٣٦٧ ص
(٢٠٣)
٣٧٢ ص
(٢٠٤)
٣٨١ ص
(٢٠٥)
٣٩٧ ص
(٢٠٦)
٣٩٨ ص
(٢٠٧)
٤٠٠ ص
(٢٠٨)
٤٠١ ص
(٢٠٩)
٤٠٢ ص
(٢١٠)
٤٠٥ ص
(٢١١)
٤٠٧ ص
(٢١٢)
٤١٠ ص
(٢١٣)
٤١٣ ص
(٢١٤)
٤١٤ ص
(٢١٥)
٤١٥ ص
(٢١٦)
٤١٦ ص
(٢١٧)
٤١٧ ص
(٢١٨)
٤٢١ ص
(٢١٩)
٤٢٤ ص
(٢٢٠)
٤٢٤ ص
(٢٢١)
٤٢٦ ص
(٢٢٢)
٤٢٧ ص
(٢٢٣)
٤٢٩ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص
٥٩٠ ص
٥٩١ ص
٥٩٢ ص
٥٩٣ ص
٥٩٤ ص
٥٩٥ ص
٥٩٦ ص
٥٩٧ ص
٥٩٨ ص
٥٩٩ ص
٦٠٠ ص
٦٠١ ص
٦٠٢ ص
٦٠٣ ص
٦٠٤ ص
٦٠٥ ص
٦٠٦ ص
٦٠٧ ص
٦٠٨ ص
٦٠٩ ص
٦١٠ ص
٦١١ ص
٦١٢ ص
٦١٣ ص
٦١٤ ص
٦١٥ ص
٦١٦ ص
٦١٧ ص
٦١٨ ص
٦١٩ ص
٦٢٠ ص
٦٢١ ص
٦٢٢ ص
٦٢٣ ص
٦٢٤ ص
٦٢٥ ص
٦٢٦ ص
٦٢٧ ص
٦٢٨ ص
٦٢٩ ص
٦٣٠ ص
٦٣١ ص
٦٣٢ ص
٦٣٣ ص
٦٣٤ ص

كشف المراد في شرح تجريد الاعتقاد - العلامة الحلي - الصفحة ٣٣٣


و غيره و قد سبق بيان وجوب العوض به من حيث اشتماله على الظلم لو لم يجب العوض.
الثاني تفويت المنافع إذا كانت منه تعالى لمصلحة الغير لأنه لا فرق بين تفويت المنافع و إنزال المضار فلو أمات الله تعالى ابنا لزيد و كان في معلومه تعالى أنه لو عاش لانتفع به زيد لاستحق عليه تعالى العوض عما فاته من منافع ولده، و لو كان في معلومه تعالى عدم انتفاعه به لأنه يموت قبل الانتفاع به لم يستحق به عوضا لعدم تفويته المنفعة منه تعالى. و كذلك لو أهلك ماله استحق العوض بذلك سواء شعر بهلاك ماله أو لم يشعر لأن تفويت المنفعة كإنزال الألم و لو آلمه و لم يشعر به لاستحق العوض. فكذا إذا فوت عليه منفعة لم يشعر بها و عندي في هذا الوجه نظر.
الثالث إنزال المغموم بأن يفعل الله تعالى أسباب الغم لأن الغم يجري مجرى الضرر في العقل سواء كان الغم علما ضروريا بنزول مصيبة أو وصول ألم أو كان ظنا بأن يغتم عند أمارة لوصول مضرة أو فوات منفعة أو كان علما مكتسبا لأن الله تعالى هو الناصب للدليل و الباعث عليه النظر فيه و كذا هو الناصب لأمارة الظن فلما كان سبب الغم منه تعالى كل العوض عليه و أما الغم الحاصل من العبد نفسه من غير سبب منه تعالى نحو أن يبحث العبد فيعتقد جهلا نزول ضرر به أو فوات منفعة فإنه لا عوض فيه عليه تعالى و لو فعل به تعالى فعلا لو شعر به لاغتم نحو أن يهلك له مالا و هو لا يشعر به إلى أن يموت فإنه لا يستحق العوض عليه تعالى لأنه إذا لم يشعر به لم يغتم به.
الرابع أمر الله تعالى عباده بإيلام الحيوان أو أباحه سواء كان الأمر للإيجاب كالذبح في الهدي و الكفارة و النذر أو للندب كالضحايا فإن العوض في ذلك كله على الله تعالى لاستلزام الأمر و الإباحة الحسن و الألم إنما يحسن إذا اشتمل على المنافع العظيمة البالغة في العظم حدا يحسن الألم لأجله.
الخامس تمكين غير العاقل مثل سباع الوحش و سباع الطير و الهوام و قد اختلف أهل العدل هنا على أربعة أقوال: فذهب بعضهم إلى أن العوض على الله تعالى مطلقا و يعزى هذا القول إلى أبي علي الجبائي، و قال آخرون إن العوض على فاعل الألم و هو قول يحكي عن أبي علي أيضا، و قال آخرون لا عوض هنا على الله تعالى و لا على‌