" إزاحة العلة في معرفة الله القبله " قبله مدينه منوره را از جنوب به مشرق سى و هفت درجه و ده دقيقه (١٠ ٣٧) منحرف دانسته است و صاحب بحار و ديگران از وى پيروى كرده اند نادرست است، و كسانى كه مثل علامه حلى در " تذكرة الفقهاء " عمل پيغمبر اكرم را در تعيين قبله مدينه اصل قرار داده اند و آن را قبله قطع دانسته اند و اجتهاد را در آن روا نداشته اند و اعتناى به جداول طول و عرض بلاد آن روز در اين موضوع به خصوص نكرده اند به حق سخن گفته اند و به صوب صواب رفته اند.
تفصيل اين مطلب را در درس ٥٦ " دروس معرفة الوقت والقبله " (ص ٣٧٦)، و در رساله " تعيين سمت قبله مدينه " كه يكى از رسائل يازده رساله مطبوع است، و در درس صد م " دروس هيأت و ديگر رشته هاى رياضى " بيان كرده ايم.
٢٩ كلمه عارف رومى در دفتر دوم مثنوى فرموده است:
اين صدا در كوه دلها بانگ كيست * گه پر است از بانگ اين كه گه تهى است هر كجا هست او حكيم است اوستاد * بانگ او زين كوه دل خالي مباد هست كه او مثنا مىكند * هست كه آواز از صد تا مىكند مىزهاند كوه از آن آواز وقال * صد هزاران چشمه آب زلال متأله سبزوارى در شرح آن فرموده است: " آوا " مخفف آواز. " مثنا " دوباره. و اين كوه عالم ظاهر است كه صورت را بر مىگرداند.
" هست كه كآواز صد تا مىكند " و اين كوه جبروت و ملكوت است كه در وجود انسان كامل است. و نداء لاهوت يكى است، و در آنها صداهاى صد گونه مىشود. و عدد صد سبب اسماء حسنى صد گانه مىشود. يا گوئيم عقل بالفعل چون از صقع حق تعالى است و وجودات كلمات حق است كلمات عقليه همه نداء حق است با روح و سر و در مدارك جزئيه صد گانه نفسانيه

(٣٠٥)